Mazmuna
Ähli düzgünler

Rus şaşkasynyň düzgünleri

Rus şaşkasy 64 meýdançada oýnalýar. Esasy aýratynlyklar — almagyň doly zynjyryny erkin saýlamak we uruş wagty göni damka öwrülmek.

  • 8 × 8 meýdança
  • Her tarapda 12 şaşka
  • Almak hökmany
Redaksiýa · türkmen dili
Şu makalada

Ýerleşiş we ýeňiş

Oýun meýdançalary garaňky, çep ýakyn burç meýdançasy hem garaňky. Aklar ilkinji üç hatary eýeleýär we partiýany başlaýar. Garşydaşyny ähli şaşkalardan ýa-da ähli kanuny ýörişlerden mahrum eden ýeňýär. Şaşkalary gabamak olary aýyrmak ýaly ýeňiş usulydyr.

12 şaşka 12-ä garşyRus tagtasy 8×8. Oýun garaňky meýdançalarda gidýär; aklar üç ýakyn hatary eýeleýär we ilki ýöreýär.

Ýönekeý şaşka we damka

Bir böküşde bir başga şaşka alynýar. Özüňkiň üstünden böküp bolmaýar. Böküşden soň urşuň dowamy bar bolsa, ony şol bir şaşka ýerine ýetirmeli.

  • Ýönekeý almazdan diagonal boýunça öňe bir boş meýdança gidýär.
  • Ýönekeý hem öňe, hem yza urýar: goňşy başga şaşkanyň üstünden böküp, derrew onuň aňyrsyndaky boş meýdança geçýär.
  • Damka boş diagonal boýunça islendik aralyga süýşýär we uzakdaky şaşkany urup, onuň aňyrsyndaky boş meýdançany saýlaýar.

Almak hökmany, saýlaw erkin

Iň bolmanda bir şaşkaň urup bilýän bolsa, rahat ýöriş gadagan. Birnäçe doly marşrut bar bolsa, islendigini saýlap bolýar: aýrylýan şaşkalaryň sany we hili artykmaçlyk bermeýär.

Erkin saýlaw saýlanan seriýanyň ortasynda durmaga ýol bermeýär. Her gonuşdan soň dowamyny barla. «Hemmeden köp almak gerek» düzgüni beýleki görnüşlere, şol sanda halkara we brazil şaşkasyna degişli.

Gysga zynjyry saýlap bolýarc3-den aklar b4 arkaly a5-e bir şaşka ýa-da d4 we f6 arkaly g7-ä iki şaşka alyp biler. Rus şaşkasynda iki doly ugur hem rugsat edilýär.

Damka haçan peýda bolýar

Soňky hatara adaty ýöriş ýörişi tamamlaýar we ýönekeýi damka öwürýär. Indiki hereket garşydaşyň jogabyndan soň mümkin.

Alyşda soňky hatara ýeten ýönekeý derrew damkanyň mümkinçiliklerini alýar. Dowamly almak bar bolsa, seriýa eýýäm damka hökmünde dowam edýär — hatda ol ahyrsoňy soňky hatardan gitse-de.

Damka söweşiň dowamynda döreýärAk b6 c7-ä urýar, d8-e düşýär we derrew damka bolýar. Soňra ol f6 arkaly söweşi dowam etmeli; yzygiderliligiň bir kanuny soňy — g5.

Alnan şaşkalar entek päsgel bolup galýar

Doly seriýada aýrylan figuralar diňe uruş tamamlanandan soň tagtadan aýrylýar. Seriýa dowam edýänkä, eýýäm urlan şaşkanyň üstünden ikinji gezek böküp bolmaýar: ol diagonaly petikleýär.

Boş meýdançany gaýtadan kesip geçip bolýar. Şonuň üçin damkanyň öwrülmegini barlanda boş meýdança bilen eýýäm urlan, ýöne entek aýrylmadyk şaşkaly meýdançany tapawutlandyrmak möhüm. Muny köplenç türk urgusynyň düzgüni diýip atlandyrýarlar.

Deňlik we aýratyn soňlar

Ylalaşyk we ýeňip bolmaýan pozisiýa mümkin. Görkezilen çäkleri goşmak gerek däl: anyk soňuň şertleri ulanylýar.

Partiýanyň soňuna çenli sekunt goşulmazdan kontrolde IDF düzgünleri birnäçe kiçi soňlarda derrew reglament deňligini göz öňünde tutýar, aýdyň görkezilýän ýeňiş üçin kadadan çykma bilen. Ýaryş üçin 7.2.7–7.2.10 bentlerini we onuň reglamentini barla.

IDF şertiÇäklendirme
Şol bir nobat bilen pozisiýanyň gaýtalanmagyÜçünji peýda boluş — deňlik.
Diňe damkalar ýöreýär, almazdan we ýönekeýleriň ýörişisiz15 ýöriş.
Bir damka garşy üç ýa-da ondan köp damkaGatnaşyk peýda bolan pursatdan güýçli tarapyň 15 ýörişi.
Uly diagonalda ýalňyz damka garşy damkaly üç figuraÝeňişli ýagdaýa ýetmek üçin güýçli tarapyň 5 ýörişi.
Iki damka, ýönekeýli damka ýa-da damka garşy damkaÝeňişli ýagdaýa ýetmek üçin 5 ýöriş.
Iki tarapda-da damka bar; material gatnaşyk üýtgemeýär, almak ýa-da öwrülmek ýok4–5 figuraly soňlarda — 30 ýöreýiş, 6–7 bilen — 60.

Ýazgy, sagat we ýüzbe-ýüz oýun

Meýdança a–h harpy we 1–8 sany bilen ýazylýar. Rahat ýöreýişiň mysaly — c3–d4; almak — c3:e5. Gerek bolsa, tutuş seriýanyň aralyk meýdançalary ýazylýar.

Ýüzbe-ýüz oýunda öz şaşkaňa bilkastlaýyn degmek, mümkin bolsa, şonuň bilen ýöremäge borçly edýär; düzetmezden öň garşydaşy duýdur. Ýöriş bir el bilen ýerine ýetirilýär. Sagat we jedelli ýagdaýlar ýaryş reglamenti bilen düzgünleşdirilýär.

DUEL-de şaşkanyň oýun görnüşi rus 8×8-dir. Serwer sagady, netijäni tassyklamak we aragatnaşyk ýitende özüňi alyp baryş onlaýn partiýanyň düzgünlerine degişli, diagrammalary erkin üýtgetmäge däl.

Çeşmeler we redaksiýa

FIDE/FMJD/IDF resmi düzgünleri boýunça. DUEL terjimesi we düşündirişleri. Mysallar şu salgyt üçin taýýarlanyldy. Çeşmeleriň we redaksiýanyň barlag senesi: 26 oktýabr 2026.

IDF · Şaşka-64 oýun düzgünleri

Şaşka-64 düzgünleri: rus wersiýasy, 2–4 we 7-nji maddalar. 4.16 bendiniň brazil kadadan çykmalary bu ýerde ulanylmaýar. 2026-njy ýylyň 26-njy oktýabrynda barlanyldy.

Makalanyň başyna ↑
DUEL.

Küşt we şaşka

Ýüklenýär…