Mazmuna
Ähli düzgünler

Halkara şaşkasynyň düzgünleri

Ýüz öýjükli tagtada diňe ölçegler üýtgemeýär. Şaşkalaryň iň köpüsini almaly, ýönekeý şaşkanyň öwrülmegi bolsa bütin yzygiderliligiň soňunda kesgitlenýär.

  • 10 × 10 meýdança
  • Her tarapda 20 şaşka
  • Gollanma · partiýany işletmän
Redaksiýa · türkmen dili

Salgyt bölümi. 10×10 tertibi entek DUEL-de işe girizilmeýär.

Şu makalada

Ýüz meýdança, elli oýun meýdançasy

Oýun garaňky meýdançalarda gidýär. Her tarap iň ýakyn dört hatary eýeleýär; aklar ilki ýöreýär. Oýun meýdançalary her hatarda çepden saga, ýokardan aşak 1-den 50-ä çenli belgilenýär. Ýokarda garalar 1–20-de, aşakda aklar 31–50-de durýar.

20 şaşka 20-ä garşy10×10 tagta: her tarapyň dört ýakyn hatary eýelenen. Halkara ýazgyda oýun meýdançalary 1-den 50-ä çenli belgilenýär.

Ýöreýişler we alyşlar

Alnan şaşkalar bütin yzygiderlilik tamamlanandan soň aýrylýar. Öz şaşkaňyň ýa-da eýýäm urlan şaşkanyň üstünden böküp geçip bolmaýar. Boş meýdançany gaýtadan kesip geçmek rugsat edilýär.

  • Ýönekeý şaşka alyşsyz diagonal boýunça öňe bir meýdança gidýär, urşy bolsa iki tarapa hem edýär.
  • Damka boş diagonal boýunça islendik aralyga ýöreýär. Alyşdan soň ol indiki doly yzygiderliligi hasaba alyp, alnan figuranyň aňyrsyndaky boş meýdançany saýlaýar.
  • Alyş mümkinçiligi bar bolsa, urmaly; saýlanan yzygiderliligi soňuna çenli dowam etdirmeli.

Iň köpüsini almak hökman

Öz ähli şaşkalaryň bilen alyşyň ähli doly görnüşlerini deňeşdir. Diňe aýrylan figuralaryň sany iň köp bolan ugur rugsat edilýär. Hasapda damka ýönekeý şaşka deň: bu bir figura.

Eger iň köp görnüşler deň mukdarda alsa, saýlaw erkin — damka bilen ýönekeý şaşkanyň arasynda hem, dürli ugurlaryň arasynda hem. Bu ýerde «ilki damka bilen» ýa-da «ilki damkany almak» ileri tutulmagy ýok.

Bu ýerde ikisini almaly37 meýdançasyndan gysga söweş 37×26 bir şaşka alýar. 37×28×19 ugruny saýlamaly: ol ikisini aýyrýar. Bu köplük düzgüni.

Bütin yzygiderlilikden soň öwrülme

Ýönekeý şaşka ýöreýişi soňky hatarda tamamlanda damka bolýar. Söweş wagtynda gyra ýetse-de, yza alyşy dowam etmeli bolsa, ýönekeý şaşka hökmünde dowam edýär.

Yzygiderliligi başga hatarda tamamlasa — ýönekeý galdy. Rus şaşkasyndaky ýaly, şeýle ýöreýişiň ortasynda damka bilen uzak söweşe başlap bolmaýar.

Gyra ýetdi — emma entek damka däl11 meýdançasyndaky ýönekeý şaşka 7-den 2-ä urýar, soňra 8-den 13-e. Yzygiderlilik soňky hatardan aşakda gutardy: şaşka ýönekeý galýar.

Ýeňiş we deňlik

Şaşkalaryň ýa-da kanuny ýörişiň bolmazlygy ýeňliş diýmekdir. Boýun egmek we deňlige ylalaşmak mümkin. Şol bir ýöriş nobaty bilen pozisiýanyň üçünji gezek gaýtalanmagy deňlik berýär.

FMJD soňyÇäk
Diňe damkalar hereket edýär, almazdan we ýönekeýiň ýörişisizHer tarapyň 25 ýörişi.
Üç damka; iki damka bir ýönekeý bilen; damka iki ýönekeý bilen — bir damka garşyHer tarapa ýene 16 ýöriş. Bu möhletde almak ony täzeden başlatmaýar.
Iki damka; damka bir ýönekeý bilen; bir damka — bir damka garşyHer tarapa ýene 5 ýöriş.

Ýazgy we elýeterlilik

Standart ýazgyda oýun meýdançalarynyň belgileri ulanylýar: mysal üçin, ýuwaş ýöreýiş 32–28; alyşda — × belgisi. Dallanan söweş üçin aralyk düşüşleri görkezmek peýdaly.

DUEL-iň bu bölümi düzgünleri öwrenmek üçin niýetlenendir. Halkara şaşkasy 10×10 oýun düzgüni bu ýerde işledilmeýär. Goşmaçada tejribe üçin öz düzgünli rus şaşkasy 8×8 elýeterli.

Çeşmeler we redaksiýa

FIDE/FMJD/IDF resmi düzgünleri boýunça. DUEL terjimesi we düşündirişleri. Mysallar şu salgyt üçin taýýarlanyldy. Çeşmeleriň we redaksiýanyň barlag senesi: 26 oktýabr 2026.

FMJD · Annex 1: Halkara şaşkasy

Resmi Annex 1, 2–4 we 6-njy maddalar. Bu redaktor barlagynyň senesi — 2026-njy ýylyň 26-njy oktýabry; bu federasiýanyň resminamany kabul eden senesi däl.

Makalanyň başyna ↑
DUEL.

Küşt we şaşka

Ýüklenýär…