Ýüz meýdança, elli oýun meýdançasy
Oýun garaňky meýdançalarda gidýär. Her tarap iň ýakyn dört hatary eýeleýär; aklar ilki ýöreýär. Oýun meýdançalary her hatarda çepden saga, ýokardan aşak 1-den 50-ä çenli belgilenýär. Ýokarda garalar 1–20-de, aşakda aklar 31–50-de durýar.
Ýöreýişler we alyşlar
Alnan şaşkalar bütin yzygiderlilik tamamlanandan soň aýrylýar. Öz şaşkaňyň ýa-da eýýäm urlan şaşkanyň üstünden böküp geçip bolmaýar. Boş meýdançany gaýtadan kesip geçmek rugsat edilýär.
- Ýönekeý şaşka alyşsyz diagonal boýunça öňe bir meýdança gidýär, urşy bolsa iki tarapa hem edýär.
- Damka boş diagonal boýunça islendik aralyga ýöreýär. Alyşdan soň ol indiki doly yzygiderliligi hasaba alyp, alnan figuranyň aňyrsyndaky boş meýdançany saýlaýar.
- Alyş mümkinçiligi bar bolsa, urmaly; saýlanan yzygiderliligi soňuna çenli dowam etdirmeli.
Iň köpüsini almak hökman
Öz ähli şaşkalaryň bilen alyşyň ähli doly görnüşlerini deňeşdir. Diňe aýrylan figuralaryň sany iň köp bolan ugur rugsat edilýär. Hasapda damka ýönekeý şaşka deň: bu bir figura.
Eger iň köp görnüşler deň mukdarda alsa, saýlaw erkin — damka bilen ýönekeý şaşkanyň arasynda hem, dürli ugurlaryň arasynda hem. Bu ýerde «ilki damka bilen» ýa-da «ilki damkany almak» ileri tutulmagy ýok.
Bütin yzygiderlilikden soň öwrülme
Ýönekeý şaşka ýöreýişi soňky hatarda tamamlanda damka bolýar. Söweş wagtynda gyra ýetse-de, yza alyşy dowam etmeli bolsa, ýönekeý şaşka hökmünde dowam edýär.
Yzygiderliligi başga hatarda tamamlasa — ýönekeý galdy. Rus şaşkasyndaky ýaly, şeýle ýöreýişiň ortasynda damka bilen uzak söweşe başlap bolmaýar.
Ýeňiş we deňlik
Şaşkalaryň ýa-da kanuny ýörişiň bolmazlygy ýeňliş diýmekdir. Boýun egmek we deňlige ylalaşmak mümkin. Şol bir ýöriş nobaty bilen pozisiýanyň üçünji gezek gaýtalanmagy deňlik berýär.
| FMJD soňy | Çäk |
|---|---|
| Diňe damkalar hereket edýär, almazdan we ýönekeýiň ýörişisiz | Her tarapyň 25 ýörişi. |
| Üç damka; iki damka bir ýönekeý bilen; damka iki ýönekeý bilen — bir damka garşy | Her tarapa ýene 16 ýöriş. Bu möhletde almak ony täzeden başlatmaýar. |
| Iki damka; damka bir ýönekeý bilen; bir damka — bir damka garşy | Her tarapa ýene 5 ýöriş. |
Ýazgy we elýeterlilik
Standart ýazgyda oýun meýdançalarynyň belgileri ulanylýar: mysal üçin, ýuwaş ýöreýiş 32–28; alyşda — × belgisi. Dallanan söweş üçin aralyk düşüşleri görkezmek peýdaly.
DUEL-iň bu bölümi düzgünleri öwrenmek üçin niýetlenendir. Halkara şaşkasy 10×10 oýun düzgüni bu ýerde işledilmeýär. Goşmaçada tejribe üçin öz düzgünli rus şaşkasy 8×8 elýeterli.
Çeşmeler we redaksiýa
FIDE/FMJD/IDF resmi düzgünleri boýunça. DUEL terjimesi we düşündirişleri. Mysallar şu salgyt üçin taýýarlanyldy. Çeşmeleriň we redaksiýanyň barlag senesi: 26 oktýabr 2026.
Resmi Annex 1, 2–4 we 6-njy maddalar. Bu redaktor barlagynyň senesi — 2026-njy ýylyň 26-njy oktýabry; bu federasiýanyň resminamany kabul eden senesi däl.