DUEL Wiki
Fyrstu fet

Soleiðis telvar tú: uppseting, fólk og fyrsta talvið

Byrja við støðuni og lógligum leikum. Les síðani greiddu dømini og royn lærdómin áðrenn títt fyrsta róligasta talv.

Í hesi grein
  1. Borðið, uppsetingin og endamálið
  2. Leikir og sláttur
  3. Rokering: nær hon er loyvd, og hví flyta kongin
  4. Peðuppstigan: tá ein riddari er nyttugari enn ein drotning
  5. En passant: hví eitt peð hvørvur av grannareitinum
  6. Skákmát og patt: at hava ongar flytingar merkir ikki altíð sigur
  7. Fyrstu flytingarnar í talvi: miðjan og menning av talvfólki
  8. Slepp undan hengjandi talvfólkum: kanna hóttanir, áðrenn tú flytir
01

Borðið, uppsetingin og endamálið

Tveir telvarar byrja við 16 fólkum hvør á einum 8×8 borði, við einum ljósum horni høgrumegin. Aftasta røð hjá hvítum a1–h1 er rókur, riddari, bispur, frúgv, kongur, bispur, riddari, rókur; finnurnar standa á røð 2. Svartur speglar hetta á røðunum 8 og 7. Frýrnar byrja á sínum egna liti, d1 og d8. Hvítur leikar fyrst; telvararnir gera skiftivís ein lógligan leik og kunnu ikki leypa um. Skákmát vinnur; kongurin verður ongantíð sligin.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMe2e4
Byrjanarstøða
Leikur 1 av 8
e2–e4: peðið setur seg í miðjuna, ræður yvir d5 og f5 og opnar diagonalin hjá biskupinum á f1.
Dømi á borðinum
02

Leikir og sláttur

Rókurin fer eftir røðum ella linjum; bispurin skáksettur; frúgvin báðar vegir, so langt leiðin er frí. Tey kunnu ikki leypa. Riddarin leypur sum eitt L: tveir puntar og ein til síðis. Kongurin fer ein punt í allar ættir, men ongantíð undir álop. Kongar kunnu ikki standa lið um lið. Ein finna fer ein tóman punt fram, ella tveir frá byrjunarstaðnum um báðir eru fríir; hon slær ein punt skáksett fram og fer ongantíð aftur. Onnur fólk sláa við at koma á mótstøðufólkið. Tú kanst ikki koma á títt egna fólk. Sláttur er valfríur; at lata egnan kong standa í skák er ólógligt.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMriddari

e4 → c5 · d6 · f6 · g5 · g3 · f2 · d2 · c3

03

Rokering: nær hon er loyvd, og hví flyta kongin

Tá ið Hvítur rokerar á kongssíðu, flytir kongurin frá e1 til g1 og rókurin frá h1 til f1. Á drotningarsíðu fer kongurin til c1 og rókurin á a1 til d1. Svartur ger tað sama á áttundu røð. Í DUEL vel kongin og endareit hansara; rókurin flytir við honum. Ger ikki eina aðskilda aðra flyting við rókinum.

Kongurin og rókurin, sum luttekur, mugu standa á byrjunarreitunum og mugu ongantíð hava flutt seg. At koma aftur gevur ikki rættin aftur. Einki talvfólk má standa millum teirra. Kongurin kann ikki byrja í skák, fara um ein reit undir álopi ella enda undir álopi. Við rokering á drotningarsíðu má b1 vera tómur, men eitt álop á b1 einsamalt bannar ikki rokering: kongurin fer ikki um b1.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMRokering: nær hon er loyvd, og hví flyta kongin
04

Peðuppstigan: tá ein riddari er nyttugari enn ein drotning

Eitt peð, sum nær seinastu røð, verður eitt nýtt talvfólk. Ein drotning er vanliga valið, men at velja sjálvvirkandi kann fjala eitt taktisk høvi. Ein riddari herjar á annan hátt: viðhvørt noyðir skák hansara eitt svar, meðan eitt annað mál verður verandi undir álopi. Ein lítil støða ger hetta greitt uttan langa útrokning.

Tú kanst velja eina drotning, ein rók, ein biskup ella ein riddara í tínum liti, uttan mun til, hvørji talvfólk eru tikin; ein onnur drotning er loyvd. Tú kanst ikki varðveita eitt peð ella velja ein kong. Uppstiganin er partur av somu flyting, og nýggja talvfólkið virkar beinanvegin. Endingin n í c7c8n merkir riddara, ikki eina eyka flyting eftir framgongdina.

Hvítur hevur kong á g2 og peð á c7. Svartur hevur kong á e7, drotning á b6 og peð á h7. Eftir c7–c8 við uppstigan til riddara herjar hann á e7 og b6. Fyrst er hetta skák. Ein riddaraálop kann ikki sperrast; her má Svartur flyta kongin. Vísingin velur e7–d7, og síðani tekur c8–b6 drotningina við aðrari skák.

Raðfylgjan vísir tann taktiska tilgangin við at velja ein riddara, ikki at hann altíð vinnur á eini drotning í endaspælinum. Met allar fýra uppstiganirnar: er tað skák, hvat kann mótspælarin taka, og kundi patt hent? At taka drotningina her endar ikki leikin; kongurin og peðið hjá Svartum standa eftir. Vinningur í tilfari krevur varligt spæl, ikki eina tíðliga fráboðan um sigur.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMPeðuppstigan: tá ein riddari er nyttugari enn ein drotning
05

En passant: hví eitt peð hvørvur av grannareitinum

Eitt vanligt peðtak endar á tí upptikna reitinum hjá málinum. Her er málið júst farið tveir reitir fram frá byrjunarrøðini og steðgað við síðuna av peði tínum. Tú tekur tað, sum um tað bara hevði flutt ein reit. Fyri Hvítan gongur hetta vanliga frá fimtu røð til sættu; fyri Svartan frá fjórðu til triðju. Eitt grannapeð, sum kemur við einum stigi, kann ikki takast á hendan hátt.

Høvið er bert í tí beina svarinum upp á tvístigið. Tú kanst lata vera, tí tøk í talvi eru vanliga valfrí. Men eftir eina aðra flyting hjá tær sjálvum kanst tú ikki venda aftur til hetta takið. Ein onnur fella er at opna eina linju inn á kongin tín. Við konginum hjá Hvítum á e1, peðinum á e5 og rókinum hjá Svartum á e8 verður kongurin berskjaldaður, um tú fert av e-linjuni. Hin serliga peðreglan loyvir ikki, at tú letur kongin tín vera í skák.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMEn passant: hví eitt peð hvørvur av grannareitinum
06

Skákmát og patt: at hava ongar flytingar merkir ikki altíð sigur

Skák merkir, at eitt talvfólk hjá mótspælaranum herjar á kongin. Álopið má beinast burtur við at flyta undan, taka álopsfólkið ella sperra linju tess, har tað ber til. Í skákmáti hjálpir einki loyvt svar. Kongurin verður aldri tikin burtur: leikurin endar fyrst. Sig ikki skákmát bara tí, at kongurin hevur lítið rúm; eitt annað talvfólk kann veita eina verju.

Kongurin hjá Svartum stendur á h8, við peðum á g7 og h7. Hvítur spælir d2–d8 og herjar á kongin eftir áttundu røð. Rókurin ræður eisini yvir g8, meðan egnu peðini hjá Svartum standa á g7 og h7. Hvørki peð kann sperra linju róksins til kongin, og einki talvfólk kann taka rókin. Hetta er skákmát, ikki bara ein sterk skák.

Hugsa tær kongin hjá Svartum á h8, drotningina hjá Hvítum á f7 og kongin hjá Hvítum á g6, og nú er Svartur at flyta. Kongurin á h8 er ikki undir álopi. Men drotningin ræður yvir g8 og h7, og talvfólkini hjá Hvítum ráða yvir g7. Eingi onnur svørt talvfólk eru, so ongar loyvdar flytingar eru: patt og javnleikur. Við eini eykadrotning er ein vanligur feilur at taka seinasta reitin hjá konginum uttan skák og gloyma at royna loyvd svar.

Áðrenn ta avgerandi flytingina, finn skákina og møgulig svar: flýggja, taka ella sperra. Um tað ikki verður skák, finn í minsta lagi eina loyvda flyting hjá mótpartinum, áðrenn tú avmarkar rúmið enn meira. Spæl skákmátið av nýggjum og royn “Skákmát á aftastu røð”. Í einum botleiki greið frá endaliga úrslitinum við orðum. At skilja endan er nyttugari enn at bíða eftir einum boði um sigur.

SÍ TAÐ Á BORÐINUMSkákmát og patt: at hava ongar flytingar merkir ikki altíð sigur
07

Fyrstu flytingarnar í talvi: miðjan og menning av talvfólki

Miðjan merkir fyrst og fremst d4, e4, d5 og e5. Eftir e2–e4 setur peðið hjá Hvítum seg á ein av hesum reitum, herjar á d5 og f5 og opnar diagonalin hjá biskupinum á f1. Ein flyting tænir fleiri endamálum. Svartur svarar e7–e5 við líknandi hugskoti og søkir rúm til talvfólkini. Eitt peð verjir ikki sín egnan reit, so tað tørvar stuðul.

Í hesum døminum flytir g1–f3 riddaran av byrjanarreitinum og herjar á peðið á e5. Svarið b8–c6 mennir riddaran hjá Svartum og verjir hetta peðið. Síðani vísir f1–c4 biskupin móti f7, men skapar ikki í sær sjálvum eitt vinnandi álop. Eftir g8–f6 stuðlar d2–d3 peðið hjá Hvítum á e4 og opnar leiðina hjá hinum biskupinum.

Ein vanligur feilur er at elta peð við einum talvfólki, meðan hini standa heima. Annar er at flyta drotningina út ov tíðliga: mótspælarin kann herja á hana, meðan hann mennir síni talvfólk. Slepp undan endurtiknum flytingum við jaðrapeðum uttan ítøkiliga orsøk. Um eitt talvfólk verður herjað á, ella kongur tín er í skák, tak teg av teirri hóttanini fyrst: ein yvirskipað ætlan kemur ikki í staðin fyri útrokning.

Spæl dømið av nýggjum og greið frá nyttuni av hvørjari flyting, áðrenn tú flytur hana. Royn síðani lektiónina “Fyrsta flyting” og ein botleik. Tel, hvussu nógvar riddarar og biskupar tú hevur ment í opninginum. Aftaná finn eina flyting, sum einki menti, og spyr, um hon hevði ein neyðugan tilgang.

08

Slepp undan hengjandi talvfólkum: kanna hóttanir, áðrenn tú flytir

Hvat broyttist eftir flytingina hjá mótspælaranum: eitt álop á kongin tín, ein opnað biskupslinja, ein verjari, sum fer? Ert tú í skák, finn fyrst eina loyvda flýggjan. Hygg síðani at tøkum hjá báðum pørtum. Legg ikki dent bert á tað talvfólkið, tú vilt menna. At síggja hóttanina hjá mótspælaranum, áðrenn tín egna lokkandi ætlan tekur alla ansina, kann bjarga tilfari.

Reglur og keldur

Nýt hesar leinkjur til at hyggja eftir reglunum og kanna evnið víðari.

Hvussu lærutilfarið hjá DUEL verður gjørt · Melda eina rætting

Næsta hugskot

DUEL.

Talv & dam

Lesur inn…