Til innihaldið
Allar reglur

Talvreglur

Byrja við stigum hjá figurunum, síðan kanna tríggjar serligar flytingar og háttir at enda partin. Í hvørjum dømi standa hvít niðri.

  • 8 × 8 felt
  • 16 figurar hjá hvørjari síðu
  • Hvít ganga fyrst
Ritstjórn · føroyskt
Í hesari grein

Borð, uppstilling og mál

Set borðið við ljósa horninum til høgru. Næsta røð hjá hvítu: rókur, riddari, bispur, drotning, kongur, bispur, riddari, rókur. Frammanfyri tey átta peð. Svørtu hava symmetriska uppstilling.

Spælararnir leika á víxl. Málið er mát: kongurin hjá mótspælaranum er undir álopi, og tað ber ikki til at verja seg við lógligum leiki. Kongurin verður ikki tikin av borðinum. Um tín kongur verður verandi undir álopi, er slíkur leikur bannaður.

Hvør figurur á sínum staðiHvít byrja. Drotningarnar standa á d1 og d8 — hvør á felti av sínum liti. Høgrumegin hvít er ljóst h1.

Hvussu figurar ganga og taka

Tøka kemur í staðin fyri vanligt stig: tín figurur tekur felt hjá mótstøðumanninum, og tann tikni verður tikin burtur. Tað er ikki skyldugt at taka. Tú kanst ikki hoppa yvir aðrar figurar, uttan riddaran. Tú kanst ikki ganga á felt við egnum figuri.

FigururStig
KongurÁ eitt grannafelt í øllum ættum, um felt ikki er álopið. Kongar kunnu ikki standa við síðuna av hvørjum øðrum.
DrotningVatnrætt, loddrætt ella diagonalt yvir eitt og hvørt tal av fríum feltum.
RókurVatnrætt ella loddrætt.
BispurDiagonalt; verður alla partin á feltum av sama liti.
RiddariTvey felt í eini ætt og eitt í tí hornrætta. Hoppar yvir figurar.
PeðFram á eitt tómt felt; frá byrjunarfeltinum tvey, um bæði eru tóm. Tekur eitt felt fram diagonalt. Gongur ikki aftur.
Riddarin hopparÚr d4 kann riddarin koma á átta felt, om eingir egnir figurar standa har og stigið ikki letur kongin standa í skáki. Tveir ættir eru vístir við ørvum.

Rokade

Rokade er felags stig hjá kongi og róki. Í stuttari rokaduni fer hvítur kongur e1–g1, rókur h1–f1. Í longu: e1–c1 og a1–d1. Hjá svørtum er tað sama á áttandu vatnrættini.

  • Kongurin og rókurin, sum er við, hava enn ikki gingið. At koma aftur á upprunafeltið endurnýggjar ikki rættin.
  • Eingin figurur er millum teirra.
  • Kongurin er ikki í skáki og fer hvørki ígjøgnum eitt álopið felt ella á tað.
Stutt rokade hjá hvítumEitt stig flytir kongin e1 → g1 og rókurin h1 → f1. Í hesi støðu er leiðin frí, og kongurin fer ikki undir álop.

Tøka á vegnum

Um peðið hjá mótstøðumanninum júst gjørdi byrjunarstigið tvey felt og kom við síðuna av tínum peði, kanst tú taka tað, sum um tað bara fór eitt felt. Hesin rættur galdir bert á næsta svarsstiginum.

Hjá hvítum stendur takandi peðið á fimtu vatnrætt, hjá svørtum á fjórðu. Sum øll tøka má tað ikki opna skák móti egnum kongi. Spælir tú annað stig, hvørvur møguleikin.

Beint eftir d7–d5Svørt hava júst flutt eitt peð tvey felt. Hvít mega spæla e5:d6 á vegnum: peðið d5 verður tikið burtur, og tað hvíta endar á d6.
Eftir tøku á vegnumLegg til merkis: d5 er longu tómt. Peðið tekur ikki á feltinum hjá peðinum við síðuna, men á feltinum, sum tað fór ígjøgnum.

Umbroyting av peði

Á seinastu røðini verður peðið beinanvegin skift út við drotning, rók, bispur ella riddara av egnum liti. Valið er óheft av figurum, sum longu eru tiknar: tú kanst fáa aðru drotning ella triðja riddara.

Nýggja figuran virkar beinanvegin. Peðið kann ikki verða verandi peð ella gerast kongur. Onkuntíð er tað júst riddarin, ið tørvar — til dømis fyri skák við gaffli.

Seinasta vatnrættinEftir a7–a8 velja hvít drotning, rók, bisp ella riddara. Á myndini er stigið víst áðrenn nýggi figururin verður valdur.

Skákur, mát og patt

Í skáki mást tú taka hóttanina burtur: flyta kongin, taka álopsfigurin ella byrgja álopslinjuna. Skák frá riddara kann ikki byrgjast. Við tvískákum bjargar bert kongurin sjálvur.

StøðaÚrslit
Kongurin er álopin, eingi lóglig stigMát er ósigur hjá síðuni, sum skal ganga.
Kongurin er ikki álopin, eingi lóglig stigPatt er javnleikur.
Ongin síða kann seta mát við nøkrum lógligum stígumDeyð støða — javnleikur beinanvegin.
Mát: svørt í skákiSvørt at ganga. Drotning g7 álopir h8, og hvítur kongur verjir drotningina. Einki lógligt bjarging er — hvít vunnu.
Patt: eingin skákurTað er svart at ganga. Kongur h8 er ikki álopin, men einki tøkt felt er trygt. Hetta er javnleikur.

Endurtøka og javnleiksteljarar

Sama uppseting merkir ikki altíð somu støðu: gongurað og tøkir møguleikar mugu samsvara, íroknað rokaðu og lógliga tøku á vegnum.

Verður kravið sett frammanundan, út frá ætlaða stiginum, verður hetta stig skrivað niður og farið til dómaran, uttan at gera tað á talvuni. Í støðu, sum longu er íkomin, setur síðan, sum skal ganga, kravið fram. Smálutir í mannagongdini — greinar 9.2–9.5 hjá FIDE.

Javnleikur er eisini møguligur við semju, um kappingarreglurnar loyva tí. Javnleikstilboð skyldar ikki mótstøðumannin at taka ímóti tí.

FIDE-treytHvussu ein partur á staðnum endar
Triðja sjóning av somu støðuJavnleikur við røttum kravi frá leikaranum, sum skal ganga.
Fimta sjóning av somu støðuJavnleikur uttan krav. Endurtøkur mugu ikki koma beint eftir hvør aðra.
50 stig hjá hvørjari síðu uttan peðstig og uttan tøkuJavnleikur við røttum kravi.
75 stig hjá hvørjari síðu uttan peðstig og uttan tøkuJavnleikur sjálvvirkandi; mát við seinasta stiginum hevur forrætt.

Klokka og úrslit

Skrásetingin 5+3 merkir fimm minuttir til partin hjá hvørjum og trý sekund ískoyti fyri hvønn leik. Ískoyti økir um restina; seinking útsetir bara byrjanina av teljingini og virkar øðrvísi.

Í reglunum hjá FIDE merkir tíðarbrot vanliga tap. Men um mótspælarin ikki kann seta mát við nøkrum lógligum leikarað, verður javnleikur skrásettur. Sigur kann ikki verða avgjørdur einans út frá tí, um hann hevur drotning.

Gevast kann áðrenn mát. Í kappingarparti skrásetir dómarin úrslitið; um ósemja er, steðga klokkuni og kalla á hann, og flyt ikki figurarnar sjálvur.

Við borðið og á netinum

Í beinleiðis leiki er reglan «rórd — leika»: um tú við vilja rørir tína figuru, mást tú leika við henni, um lógligur leikur er. Áðrenn tú rættar eina figuru, varna mótspælaranum. Leikur og trýst á klokkuna verða gjørd við somu hond; skriving av partinum, seinkoming og revsingar verða ásettar av reglunum og kappingarskránni.

Nettenastan kannar, um leikir eru loyvdir, og nýtir sínar egnu mannagongdir fyri klokku, endurtøku, sambandsbrot og váttan av úrsliti. Klikk á figuru í markamótinum er ikki tað sama sum røringsreglan við borðið. Hendan hondbók greiðir frá talvreglunum hjá FIDE og lovar ikki, at hvør kappingarháttur er settur í verk á sama hátt á øllum síðum.

Ábendingar frá motorinum, hjálp frá øðrum persóni og uttanhýsis tilfar undir kappingarparti eru ikki loyvd. Læridømi eru ætlað til fyrireiking.

Keldur og ritstjórn

Sambært almennu reglunum hjá FIDE/FMJD/IDF. Týðing og frágreiðingar hjá DUEL. Dømini eru gjørd til hendan uppslagin. Dagfesting fyri kanning av keldum og ritstjórn: 26. oktober 2026.

FIDE · Laws of Chess

Útgáva, ið er í gildi frá 1. januar 2023. Høvuðsreglur, greinir 3–9; Chess960 — Guidelines II. Sammett 26. oktober 2026.

Til byrjan av greinini ↑
DUEL.

Talv & dam

Lesur inn…