Borð, uppstilling og mál
Set borðið við ljósa horninum til høgru. Næsta røð hjá hvítu: rókur, riddari, bispur, drotning, kongur, bispur, riddari, rókur. Frammanfyri tey átta peð. Svørtu hava symmetriska uppstilling.
Spælararnir leika á víxl. Málið er mát: kongurin hjá mótspælaranum er undir álopi, og tað ber ikki til at verja seg við lógligum leiki. Kongurin verður ikki tikin av borðinum. Um tín kongur verður verandi undir álopi, er slíkur leikur bannaður.
Hvussu figurar ganga og taka
Tøka kemur í staðin fyri vanligt stig: tín figurur tekur felt hjá mótstøðumanninum, og tann tikni verður tikin burtur. Tað er ikki skyldugt at taka. Tú kanst ikki hoppa yvir aðrar figurar, uttan riddaran. Tú kanst ikki ganga á felt við egnum figuri.
| Figurur | Stig |
|---|---|
| Kongur | Á eitt grannafelt í øllum ættum, um felt ikki er álopið. Kongar kunnu ikki standa við síðuna av hvørjum øðrum. |
| Drotning | Vatnrætt, loddrætt ella diagonalt yvir eitt og hvørt tal av fríum feltum. |
| Rókur | Vatnrætt ella loddrætt. |
| Bispur | Diagonalt; verður alla partin á feltum av sama liti. |
| Riddari | Tvey felt í eini ætt og eitt í tí hornrætta. Hoppar yvir figurar. |
| Peð | Fram á eitt tómt felt; frá byrjunarfeltinum tvey, um bæði eru tóm. Tekur eitt felt fram diagonalt. Gongur ikki aftur. |
Rokade
Rokade er felags stig hjá kongi og róki. Í stuttari rokaduni fer hvítur kongur e1–g1, rókur h1–f1. Í longu: e1–c1 og a1–d1. Hjá svørtum er tað sama á áttandu vatnrættini.
- Kongurin og rókurin, sum er við, hava enn ikki gingið. At koma aftur á upprunafeltið endurnýggjar ikki rættin.
- Eingin figurur er millum teirra.
- Kongurin er ikki í skáki og fer hvørki ígjøgnum eitt álopið felt ella á tað.
Tøka á vegnum
Um peðið hjá mótstøðumanninum júst gjørdi byrjunarstigið tvey felt og kom við síðuna av tínum peði, kanst tú taka tað, sum um tað bara fór eitt felt. Hesin rættur galdir bert á næsta svarsstiginum.
Hjá hvítum stendur takandi peðið á fimtu vatnrætt, hjá svørtum á fjórðu. Sum øll tøka má tað ikki opna skák móti egnum kongi. Spælir tú annað stig, hvørvur møguleikin.
Umbroyting av peði
Á seinastu røðini verður peðið beinanvegin skift út við drotning, rók, bispur ella riddara av egnum liti. Valið er óheft av figurum, sum longu eru tiknar: tú kanst fáa aðru drotning ella triðja riddara.
Nýggja figuran virkar beinanvegin. Peðið kann ikki verða verandi peð ella gerast kongur. Onkuntíð er tað júst riddarin, ið tørvar — til dømis fyri skák við gaffli.
Skákur, mát og patt
Í skáki mást tú taka hóttanina burtur: flyta kongin, taka álopsfigurin ella byrgja álopslinjuna. Skák frá riddara kann ikki byrgjast. Við tvískákum bjargar bert kongurin sjálvur.
| Støða | Úrslit |
|---|---|
| Kongurin er álopin, eingi lóglig stig | Mát er ósigur hjá síðuni, sum skal ganga. |
| Kongurin er ikki álopin, eingi lóglig stig | Patt er javnleikur. |
| Ongin síða kann seta mát við nøkrum lógligum stígum | Deyð støða — javnleikur beinanvegin. |
Endurtøka og javnleiksteljarar
Sama uppseting merkir ikki altíð somu støðu: gongurað og tøkir møguleikar mugu samsvara, íroknað rokaðu og lógliga tøku á vegnum.
Verður kravið sett frammanundan, út frá ætlaða stiginum, verður hetta stig skrivað niður og farið til dómaran, uttan at gera tað á talvuni. Í støðu, sum longu er íkomin, setur síðan, sum skal ganga, kravið fram. Smálutir í mannagongdini — greinar 9.2–9.5 hjá FIDE.
Javnleikur er eisini møguligur við semju, um kappingarreglurnar loyva tí. Javnleikstilboð skyldar ikki mótstøðumannin at taka ímóti tí.
| FIDE-treyt | Hvussu ein partur á staðnum endar |
|---|---|
| Triðja sjóning av somu støðu | Javnleikur við røttum kravi frá leikaranum, sum skal ganga. |
| Fimta sjóning av somu støðu | Javnleikur uttan krav. Endurtøkur mugu ikki koma beint eftir hvør aðra. |
| 50 stig hjá hvørjari síðu uttan peðstig og uttan tøku | Javnleikur við røttum kravi. |
| 75 stig hjá hvørjari síðu uttan peðstig og uttan tøku | Javnleikur sjálvvirkandi; mát við seinasta stiginum hevur forrætt. |
Klokka og úrslit
Skrásetingin 5+3 merkir fimm minuttir til partin hjá hvørjum og trý sekund ískoyti fyri hvønn leik. Ískoyti økir um restina; seinking útsetir bara byrjanina av teljingini og virkar øðrvísi.
Í reglunum hjá FIDE merkir tíðarbrot vanliga tap. Men um mótspælarin ikki kann seta mát við nøkrum lógligum leikarað, verður javnleikur skrásettur. Sigur kann ikki verða avgjørdur einans út frá tí, um hann hevur drotning.
Gevast kann áðrenn mát. Í kappingarparti skrásetir dómarin úrslitið; um ósemja er, steðga klokkuni og kalla á hann, og flyt ikki figurarnar sjálvur.
Við borðið og á netinum
Í beinleiðis leiki er reglan «rórd — leika»: um tú við vilja rørir tína figuru, mást tú leika við henni, um lógligur leikur er. Áðrenn tú rættar eina figuru, varna mótspælaranum. Leikur og trýst á klokkuna verða gjørd við somu hond; skriving av partinum, seinkoming og revsingar verða ásettar av reglunum og kappingarskránni.
Nettenastan kannar, um leikir eru loyvdir, og nýtir sínar egnu mannagongdir fyri klokku, endurtøku, sambandsbrot og váttan av úrsliti. Klikk á figuru í markamótinum er ikki tað sama sum røringsreglan við borðið. Hendan hondbók greiðir frá talvreglunum hjá FIDE og lovar ikki, at hvør kappingarháttur er settur í verk á sama hátt á øllum síðum.
Ábendingar frá motorinum, hjálp frá øðrum persóni og uttanhýsis tilfar undir kappingarparti eru ikki loyvd. Læridømi eru ætlað til fyrireiking.
Keldur og ritstjórn
Sambært almennu reglunum hjá FIDE/FMJD/IDF. Týðing og frágreiðingar hjá DUEL. Dømini eru gjørd til hendan uppslagin. Dagfesting fyri kanning av keldum og ritstjórn: 26. oktober 2026.
Útgáva, ið er í gildi frá 1. januar 2023. Høvuðsreglur, greinir 3–9; Chess960 — Guidelines II. Sammett 26. oktober 2026.