Tavula, dispusizione è scopu
Pone a tavula cù l'angulu chjaru à diritta. A fila vicina di i bianchi: torre, cavallu, alfiere, donna, rè, alfiere, cavallu, torre. Davanti à elle, ottu pedoni. I neri anu una dispusizione simmetrica.
I ghjucatori ghjocanu à turnu. U scopu hè u mattu: u rè di l'avversariu hè sottu à l'attaccu, è ùn si pò difende cù una mossa lecita. U rè ùn si caccia micca da a tavula. S'è u to rè fermerebbe sottu à l'attaccu, quella mossa hè interdetta.
Cumu si movenu è piglianu e pezze
A presa rimpiazza a mossa ordinaria: a to pezza occupa a casa di l'avversariu, è a pezza pigliata hè cacciata. Piglià ùn hè micca obligatoriu. Ùn si pò saltà sopra à l'altre pezze, fora di u cavallu. Ùn si pò andà nantu à a casa di una pezza propria.
| Pezza | Mossa |
|---|---|
| Rè | Nantu à una casa vicina in qualunque direzzione, s'è a casa ùn hè micca attaccata. I rè ùn ponu stà accantu. |
| Donna | In urizuntale, in verticale o in diagonale, per qualunque numeru di case libere. |
| Torre | In urizuntale o in verticale. |
| Alfiere | In diagonale; tutta a partita ferma nantu à case di un solu culore. |
| Cavallu | Duie case in una direzzione è una in a direzzione perpendiculare. Salta sopra à e pezze. |
| Pedone | In avanti d'una casa libera; da a casa d'origine, di duie, s'è e duie sò libere. Pigghia d'una casa in avanti in diagonale. Ùn torna micca in daretu. |
Arrocciu
L'arrocciu hè una mossa cumuna di u rè è di a torre. In l'arrocciu cortu u rè biancu và da e1 à g1 è a torre da h1 à f1. In u longu: e1–c1 è a1–d1. Per i neri hè listessu nantu à l'ottava traversa.
- U rè è a torre chì participeghja ùn anu ancu muvutu. U ritornu à a casa d'origine ùn rende micca u dirittu.
- Trà elli ùn ci sò pezze.
- U rè ùn hè micca in scaccu è ùn passa nè per una casa attaccata nè nantu à ella.
Presa à u passaghju
S'è u pedone di l'avversariu hà appena fattu a so mossa iniziale di duie case è si hè truvatu accantu à u to pedone, si pò pigliallu cum'è s'ellu avia avanzatu d'una sola casa. Stu dirittu vale solu per a mossa di risposta immediata.
Per i bianchi u pedone chì piglia stà nantu à a quinta traversa, per i neri nantu à a quarta. Cum'è ogni presa, ùn deve micca apre un scaccu à u so rè. S'è si ghjoca un'altra mossa, a pussibilità sparisce.
Prumuzione di u pedone
Nantu à l'ultima traversa u pedone hè rimpiazzatu subitu da una donna, una torre, un alfiere o un cavallu di u so culore. A scelta ùn dipende micca da e pezze digià pigliate: si pò ottene una seconda donna o un terzu cavallu.
A nova pezza agisce subitu. U pedone ùn pò restà pedone nè diventà rè. Calchì volta ci vole propriu un cavallu, per esempiu per un scaccu cù una forchetta.
Scaccu, mattu è stallo
In scaccu ci vole à caccià a minaccia: alluntanà u rè, piglià a pezza chì attacca o interrompe a linea di l'attaccu. U scaccu di cavallu ùn si pò interrompe. In u doppiu scaccu si salva solu u rè.
| Pusizione | Risultatu |
|---|---|
| U rè hè attaccatu è ùn ci sò mosse lecite | U mattu hè a scunfitta di a parte à quale tocca di ghjucà. |
| U rè ùn hè micca attaccatu è ùn ci sò mosse lecite | U stallo hè una patta. |
| Nisuna parte hè capace di dà mattu cù alcuna sequenza lecita | Pusizione morta: patta subitu. |
Ripetizione è cuntatori di patta
Una listessa dispusizione ùn significa micca sempre una listessa pusizione: devenu cuncurdà u turnu di mossa è e pussibilità dispunibule, cumpresu l'arrocciu è a presa à u passaghju lecita.
S'è a dumanda si face in anticipu, nantu à a basa di a mossa prevista, sta mossa si registra è ci si rivolge à l'arbitru, senza eseguisella nantu à a tavula. In una pusizione digià nata, a dumanda a face a parte à quale tocca di ghjucà. I dettagli di a prucedura sò l'articuli 9.2–9.5 di a FIDE.
A patta hè ancu pussibule per accordu, s'è u regulamentu di u turneu a permette. Una pruposta di patta ùn obliga micca l'avversariu à accettalla.
| Cundizione FIDE | Cumu finisce una partita in presenza |
|---|---|
| Terza apparizione di una stessa pusizione | Patta nantu à una dumanda curretta di u ghjucatore à quale tocca di ghjucà. |
| Quinta apparizione di una stessa pusizione | Patta senza dumanda. E ripetizioni ùn devenu micca esse di fila. |
| 50 mosse di ogni parte senza mossa di pedone è senza presa | Patta nantu à una dumanda curretta. |
| 75 mosse di ogni parte senza mossa di pedone è senza presa | Patta in autumaticu; u mattu cù l'ultima mossa hà a priurità. |
Riloghju è risultatu
A nutazione 5+3 significa cinque minuti per a partita à ognunu è trè seconde d'aghjunta per ogni mossa. L'aghjunta aumenta u tempu restu; u ritardu ùn face chè rimandà u principiu di u contu è funziona altrimente.
In e regule FIDE a scadenza di u tempu significa di solitu una scunfitta. Ma s'è l'avversariu ùn pò dà mattu cù nisuna sequenza lecita di mosse, si registra una patta. A vittoria ùn si pò determinà solu da u fattu ch'ellu abbia una donna.
Si pò abbandunà prima di u mattu. In una partita di turneu u risultatu u registra l'arbitru; in casu di disputa, ferma u riloghju è chjamalu, senza spustà e pezze da per tè.
À a tavula è in linea
In u ghjocu in presenza vale «toccu, ghjocu»: s'è si tocca apposta una pezza propria, ci vole à muvella, s'ellu ci hè una mossa lecita. Prima di rimette una pezza à postu, prevene l'avversariu. A mossa è a pressione di u riloghju si facenu cù una sola manu; a registrazione di a partita, u ritardu è e sanzioni sò definiti da e regule è da u regulamentu.
U serviziu in linea verifica a liceità di e mosse è applica e so proprie prucedure per u riloghju, e ripetizioni, a perdita di cunnessione è a cunfirma di u risultatu. Un cliccu nantu à una pezza in l'interfaccia ùn hè micca uguale à a regula di u toccu à a tavula. Sta guida spiega e regule di scacchi di a FIDE è ùn prumette micca chì ogni mecanismu di turneu sia messu in opera di listessa manera nantu à tutti i siti.
I cunsigli di u mutore, l'aiutu d'un'altra persona è i materiali esterni durante una partita di cuncurrenza ùn sò micca permessi. L'esempii di studiu sò destinati à a preparazione.
Fonti è redazione
Sicondu e regule ufficiale di FIDE/FMJD/IDF. Traduzzione è spiegazioni di DUEL. Esempi preparati per stu manuale. Data di verificazione di e fonti è di a redazione: October 26, 2026.
Edizione in vigore da u 1 di ghjennaghju 2023. Regule principale, articuli 3–9; Chess960, Guidelines II. Verificatu u 26 d'ottobre 2026.