DUEL Wiki

Слоўнік гульца

Слоўнік гульцаТэрмін → зразумелы прыклад → разбор на дошцы36

Спачатку зразумець. Потым згуляць.

Кароткія аўтарскія тлумачэнні для першага знаёмства. У кожным тэрміне — прыклад, сувязі з іншымі паняццямі і крыніца правіла.

Знойдзена: 36

ШахматыШах

Напад на караля. Наступны ход павінен ліквідаваць шах.

Напрыклад

Ладдзя на e1 атакуе караля e8 па свабоднай вертыкалі e.

Шах
Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыМат

Шах без законнай абароны; партыя заканчваецца перамогай атакуючага боку.

Напрыклад

Пасля 1.f3 e5 2.g4 Qh4# белым абвешчаны мат.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПат

Шаха няма, але ў боку на чарзе няма законнага ходу. Гэта нічыя.

Напрыклад

Чорныя: Kh8; белыя: Kf7, Qg6. Пры ходзе чорных — пат.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыРакіроўка

Сумесны ход караля і ладдзі пры захаваным праве, свабодным і бяспечным шляху караля.

Напрыклад

Пры дазволенай кароткай ракіроўцы белы кароль ідзе e1–g1, ладдзя h1–f1.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыУзяцце на праходзе

Асаблівае ўзяцце пешкі адразу пасля яе пачатковага ходу праз клетку.

Напрыклад

Пасля d7–d5 белая пешка e5 можа адказаць e5×d6, здымаючы d5, калі кароль застаецца ў бяспецы.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПераўтварэнне пешкі

На апошняй гарызанталі пешка замяняецца ферзем, ладдзёй, слонам або канём свайго колеру.

Напрыклад

На свабодным e8 белая пешка e7 можа стаць канём: e8=N.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыВілка

Адна фігура адначасова нападае на некалькі мэтаў.

Напрыклад

Конь на c7 атакуе караля e8 і ладдзю a8.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЗвязка

Адыход фігуры адкрывае нападзенне на мэту, якая стаіць за ёй; караля адкрываць нельга.

Напрыклад

Ладдзя e1, чорныя конь e7 і кароль e8: пры свабоднай лініі конь звязаны.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЦэнтр

Чатыры цэнтральныя палі d4, e4, d5 і e5; зручная апора для фігур.

Напрыклад

Пачатковы ход e2–e4 займае e4 і адкрывае дарогу слону f1.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПрахадная пешка

Наперадзе яе няма варожых пешак на яе і суседніх вертыкалях.

Напрыклад

Белая e5 — прахадная, калі на d6–d7, e6–e7 і f6–f7 няма чорных пешак.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыАпазіцыя

Супрацьстаянне каралёў; чарга ходу дапамагае вызначыць, хто саступіць важныя палі.

Напрыклад

Каралі e4 і e6 раздзеленыя полем e5: гэта блізкая прамая апазіцыя.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЭндшпіль

Стадыя з невялікай колькасцю фігур; актыўнасць караля часта набывае асаблівую каштоўнасць.

Напрыклад

У заканчэнні кароль і пешка супраць караля праверце шлях да пераўтварэння.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыКароль

Кароль ходзіць на суседнне поле, калі яно не атакавана. Яго бяспека абмяжоўвае дапушчальныя хады ўсяго боку.

Напрыклад

Белы кароль e4 можа пайсці на d4, калі гэта поле не атакуюць чорныя. У прыкладзе чорны кароль далёка, на h8.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыФерзь

Ферзь ходзіць па прамых і дыяганалях на любую колькасць свабодных палёў; пераскокваць праз фігуры ён не можа.

Напрыклад

Ферзь e4 ідзе на h4 праз свабодныя f4 і g4.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЛаддзя

Ладдзя ходзіць па вертыкалях і гарызанталях да перашкоды. Сваю фігуру пераскочыць або ўзяць нельга.

Напрыклад

Ладдзя a1 праходзіць на a7, калі палі a2–a7 свабодныя.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыСлон

Слон ходзіць па свабодных дыяганалях і ўсю партыю застаецца на палях аднаго колеру.

Напрыклад

Слон c1 можа пайсці на g5 праз d2, e3 і f4, калі гэтыя палі свабодныя.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыКонь

Конь ссоўваецца на дзве клеткі па адной восі і на адну па другой. Прамежкавыя фігуры яму не перашкаджаюць.

Напрыклад

З пачатковай пазіцыі конь g1 выходзіць на f3, пераскокваючы праз свой пешачны рад.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПешка

Пешка ідзе наперад па вертыкалі, а бярэ на суседнне поле па дыяганалі наперад. З зыходнага поля магчымы ход на дзве клеткі.

Напрыклад

У пачатковай пазіцыі e2–e4 дапушчальна: абодва палі e3 і e4 свабодныя. Узяцце па вертыкалі гэтым не дазваляецца.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыУзяцце фігуры

Фігура займае поле фігуры суперніка і здымае яе, калі такі ход дазволены. Асаблівае выключэнне для пешак — узяцце на праходзе.

Напрыклад

Слон c4 бярэ чорную пешку d5 і застаецца на d5. У адрозненне ад шашак, ён не пераскоквае на e6.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыАбарона фігуры

Фігура абаронена, калі іншая свая фігура кантралюе яе поле і можа адказаць на ўзяцце, калі гэтаму не перашкаджае бяспека караля.

Напрыклад

Ладдзя d1 абараняе каня d4 па свабоднай вертыкалі. Гэта трэба праверыць перад разменам на d4.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыНеабароненая фігура

Неабароненую фігуру не падтрымлівае іншая свая фігура. Калі на яе напалі, правер пагрозу ўзяцця і магчымы адказ.

Напрыклад

Чорная ладдзя d8 бярэ белага каня d4 па пустой лініі; белы кароль a1 не можа адказаць узяццем на d4.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыУскрытае нападзенне

Адыход адной фігуры адкрывае лінію іншай сваёй фігуры, якая пачынае атакаваць мэту.

Напрыклад

Пасля Be2–d3 ладдзя e1 нападае па вертыкалі, якая адкрылася, на чорнага ферзя e8. Шаха ў гэтай позіцыі няма.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыУскрыты шах

Ускрытае нападзенне на караля: рухаецца адна фігура, а шах па вызваленай лініі дае другая.

Напрыклад

Слон сыходзіць з e2 на c4, і ладдзя e1 дае шах чорнаму каралю e8.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПадвойны шах

Дзве фігуры адначасова атакуюць караля. Абарона ад такога шаха магчымая толькі ходам караля.

Напрыклад

Пасля Be2–b5 караля e8 атакуюць і слон b5, і ладдзя e1. Ні закрыць адну лінію, ні ўзяць толькі адну з гэтых фігур недастаткова.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыСкразное нападзенне

Па адной лініі атакаваныя дзве мэты; адыход пярэдняй адкрывае нападзенне на заднюю. Калі наперадзе кароль, адказ на шах абавязковы.

Напрыклад

Ладдзя e1 шахуе караля e7. Пасля Ke7–d7 пад яе ўдарам аказваецца чорная ладдзя e8.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыРазвіццё фігур

Развіццё — вывад фігур з зыходных палёў да карыснай працы: барацьбе за цэнтр, абароне караля і ўзаемадзеянні.

Напрыклад

Пачатковы ход Ng1–f3 выводзіць каня і стварае кантроль над e5 і d4. Сам па сабе ён не выграе матэрыял.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыАдкрытая вертыкаль

Вертыкаль без пешак абодвух бакоў. Яна можа стаць дарогай для ладдзі, але наяўнасць іншых фігур усё яшчэ абмяжоўвае ход.

Напрыклад

На вертыкалі a няма пешак і іншых перашкод: ладдзя a1 можа заняць a7.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПаўадкрытая вертыкаль

Вертыкаль, на якой няма сваіх пешак, але ёсць пешка суперніка. Такая пешка можа стаць мэтай ладдзі.

Напрыклад

У белых няма пешкі a, у чорных пешка a7. Ладдзя a1 ідзе на a6 і цісне на a7.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЗдвоеныя пешкі

Дзве пешкі аднаго боку на адной вертыкалі. Адна адну яны не абараняюць, бо пешка кантралюе палі суседніх вертыкаляў.

Напрыклад

Белыя пешкі c3 і c4 — здвоеныя; ніводная з іх не абараняе другую.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыІзаляваная пешка

Пешка, у якой няма сваіх пешак на суседніх вертыкалях. У гэтай структуры яна мае патрэбу ў абароне фігурамі, калі на яе нападаюць.

Напрыклад

Белая пешка d4 ізаляваная: на вертыкалях c і e белых пешак няма. Пешка a2 гэтага не мяняе.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыЗвязаныя пешкі

Пешкі аднаго боку на суседніх вертыкалях. Пры прыдатным размяшчэнні адна можа падтрымліваць другую.

Напрыклад

Белыя пешкі d4 і e5 звязаныя: d4 абараняе e5. Адваротнай абароны ад e5 да d4 няма.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыПешачны ланцуг

Пешкі аднаго боку стаяць па дыяганалі, падтрымліваючы наступную пешку. Самая задняя пешка — аснова ланцуга.

Напрыклад

У ланцугу c3–d4–e5 пешка c3 абараняе d4, а d4 — e5. Аснова тут c3.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыКвадрат пешкі

Геаметрычная падказка для пагоні караля за прахадной пешкай. Улічвай чаргу ходу, пачатковы падвойны крок і перашкоды на шляху.

Напрыклад

Пасля a4–a5 квадрат — a5–d5–d8–a8. Чорны кароль f4 знаходзіцца звонку і не паспявае да гэтай пешкі без іншых перашкод.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыРазмен фігур

Паслядоўнасць узаемных узяццяў. Ацэньвай не толькі знятыя фігуры, але і пазіцыю пасля поўнага адказу суперніка.

Напрыклад

Белая ладдзя d1 бярэ ладдзю d8 з шахам; чорны кароль e8 можа адказаць Kxd8. Абедзве ладдзі знятыя.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыТэмп

Тэмп — адзін ход як рэсурс часу на дошцы. Параўноўвай, колькі карысных хадоў патрабуецца кожнаму боку для яго плана.

Напрыклад

Ng1–f3 развівае каня за адзін ход і перадае чаргу чорным. Вяртанне на g1 запатрабуе яшчэ аднаго белага ходу.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
ШахматыКаардынаты поля

Літара a–h задае вертыкаль, лічба 1–8 — гарызанталь. Каардынаты не мяняюцца пры павароце дошкі.

Напрыклад

Запіс e2–e4 азначае пераход з поля e2 на e4; літара e захоўваецца, мяняецца нумар гарызанталі.

Разабраць на дошцыДа пошуку па слоўніку ↑
Правілы для праверкі прыкладуFIDE: Laws of Chess
Рэдакцыя DUEL64

Аўтарскія тлумачэнні падрыхтаваны з дапамогай ШІ. Спасылкі побач з прыкладамі дапамагаюць праверыць правілы і працягнуць вывучэнне.

Паведаміць пра памылку
КАЛІ ВЫ ТОЛЬКІ ПАЧЫНАЕЦЕ

Ад першага кроку да ўласнай ідэі

Чытайце, паглядзіце прыклад і паспрабуйце гэта на дошцы.

  1. 01
    Як гуляць у шахматы: расстаноўка, фігуры і першая партыя7 хв · прыклад на дошцы
  2. 02
    Першыя шахматныя хады: цэнтр і развіццё фігур3 хв · прыклад на дошцы
  3. 03
    Ракіроўка: калі яна дазволеная і навошта рухаць караля3 хв · прыклад на дошцы
ШАХМАТЫ · 7 ХВ

Як гуляць у шахматы: расстаноўка, фігуры і першая партыя

Расстаўце дошку, вывучыце хады і ўзяцці кожнай фігуры, затым шах, асаблівыя хады і поўны прыклад дэбюту.

Першыя крокі
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Першыя шахматныя хады: цэнтр і развіццё фігур

Ясны план дэбюту: заняць цэнтр, развіць коней і сланоў, і праверыць адказ суперніка. Даследуйце прыклад на дошцы.

Першыя крокі
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Ракіроўка: калі яна дазволеная і навошта рухаць караля

Ракіроўка на каралеўскі фланг і на ферзевы фланг: рух караля і ладдзі, атакаваныя клеткі і захаванне правоў на ракіроўку. Паспрабуйце гэта на дошцы.

Правілы і планаванне
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Вілка каня: бачыць дзве мэты за адзін ход

Знайдзіце вілку каня, праверце адказ і адрозніце матэрыяльны здабытак ад прывабнай, але бескарыснай падвойнай атакі. Прыклад на тры хады.

Тактыка
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Мат і пат: адсутнасць хадоў не заўсёды азначае перамогу

Шах, дазволеныя адказы і пастка з лішнім ферзем тлумачаць розніцу паміж матам і патам. Пастаўце мат ладдзёй на дошцы прыкладу.

Завяршэнне партыі
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Узяцце на праходзе: чаму пешка знікае з суседняй клеткі

Пяць хадоў тлумачаць, калі ўзяцце на праходзе даступнае, якая пешка здымаецца і чаму магчымасць нельга захаваць на потым.

Правілы
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Пераўтварэнне пешкі: калі конь карыснейшы за ферзя

Чатыры варыянты пераўтварэння і вілка новым канём. Праверце шах, адказ караля і наступнае ўзяцце ферзя.

Тактыка
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Звязкі: чаму ў каня ёсць звычайныя хады, але няма дазволеных

Знайдзіце лінію ладдзя–конь–кароль і зніміце абсалютную звязку. Пакрокавая пазіцыя тлумачыць, чаму ход забаронены і чаму гэта мяняецца.

Тактыка
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Пазбягайце вісячых фігур: праверце пагрозы перад ходам

Кароткі парадак для шахаў, узяццяў і адказаў суперніка. Параўнайце неабароненага каня з падобнай пазіцыяй, дзе яго абараняе пешка.

Стратэгія і практыка
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Актыўны кароль і апазіцыя

Даведайцеся, як кароль падтрымлівае пешку ў эндшпілі: апазіцыя, чыя чарга і прыклад, які можна згуляць. Практыкуйце ідэю ў DUEL.

Стратэгія і практыка
ШАХМАТЫ · 3 ХВ

Прахадныя пешкі і правіла квадрата

Ці можа кароль дагнаць прахадную пешку? Вывучыце правіла квадрата і прайдзіце гонку аж да пераўтварэння на дошцы DUEL.

Стратэгія і практыка

Бібліятэка расце разам з DUEL. Артыкулы пра шашкі ахопліваюць рускія шашкі на дошцы 8×8; іншыя варыянты маюць іншыя правілы.

Ruslan · No LimitsRSS / Atom
DUEL.

Шахматы і шашкі

Загрузка…