Satranç nasıl oynanır: diziliş, taşlar ve ilk oyun
Konum ve yasal hamlelerle başlayın. Sonra örnekleri okuyun ve ilk sakin oyununuzdan önce dersi deneyin.
Bu yazıda
- Tahta, diziliş ve amaç
- Hareket ve alma
- Rok: ne zaman kurallara uygundur ve şahı neden taşımalısın?
- Piyon terfisi: at ne zaman vezirden daha yararlıdır?
- Geçerken alma: piyon bitişik kareden neden kaybolur?
- Mat ve pat: hamle olmaması her zaman galibiyet demek değildir
- İlk satranç hamleleri: merkez ve taş gelişimi
- Taşlarını boşta bırakma: hamleden önce tehditleri kontrol et
Tahta, diziliş ve amaç
İki oyuncu 8×8 tahtada 16'şar taşla başlar; sağ köşe açık renktir. Beyazın a1–h1 arka sırası kale, at, fil, vezir, şah, fil, at, kaledir; piyonlar 2. sıradadır. Siyah bunu 8 ve 7. sıralarda yansıtır. Vezirler kendi renklerinde, d1 ve d8'de başlar. Önce Beyaz oynar; sırayla bir yasal hamle yapılır, pas geçilemez. Şah mat kazandırır; şah asla alınmaz.
Hareket ve alma
Kale yatay veya dikey, fil çapraz, vezir her iki yönde boş yol boyunca istediği kadar gider. Üzerinden atlayamazlar. At L biçiminde atlar: iki kare ve yana bir kare. Şah her yönde bir kare gider, saldırılan kareye gidemez. Şahlar bitişik duramaz. Piyon ileri bir boş kare, başlangıç karesinden ikisi de boşsa iki kare gider; çapraz ileri bir karede alır ve geri gidemez. Diğer taşlar rakibin karesine gelerek alır. Kendi taşınızın karesine gidemezsiniz. Alma isteğe bağlıdır; kendi şahınızı tehdit altında bırakmak yasaktır.
e4 → c5 · d6 · f6 · g5 · g3 · f2 · d2 · c3
Rok: ne zaman kurallara uygundur ve şahı neden taşımalısın?
Beyaz kısa rok yaptığında şah e1'den g1'e, kale h1'den f1'e gider. Uzun rokta şah c1'e, a1 kalesi d1'e gider. Siyah aynı şeyi sekizinci yatayda yapar. DUEL'de şahı ve gideceği kareyi seç; kale onunla birlikte hareket eder. Kale için ayrı bir ikinci hamle yapma.
Şah ve roka katılan kale başlangıç karelerinde olmalı ve daha önce hiç hareket etmemiş olmalıdır. Geri dönmek hakkı geri getirmez. Aralarında taş bulunmamalıdır. Şah, şah altında başlayamaz, saldırılan bir kareden geçemez veya saldırı altında bitiremez. Uzun rokta b1 boş olmalıdır, ancak yalnızca b1'e saldırılması roku yasaklamaz: şah b1'den geçmez.
TAHTADA GÖRRok: ne zaman kurallara uygundur ve şahı neden taşımalısın?
Piyon terfisi: at ne zaman vezirden daha yararlıdır?
Son yataya ulaşan piyon yeni bir taş olur. Genellikle vezir seçilir, ancak otomatik seçim taktik bir fırsatı gizleyebilir. At farklı biçimde saldırır: bazen şahı bir yanıtı zorunlu kılarken ikinci hedef saldırı altında kalır. Küçük bir konum bunu uzun hesaplamalar olmadan gösterir.
Hangi taşların alınmış olduğundan bağımsız olarak kendi renginden vezir, kale, fil veya at seçebilirsin; ikinci vezire izin verilir. Piyon olarak kalamaz veya şah seçemezsin. Terfi aynı hamlenin parçasıdır ve yeni taş hemen etkili olur. c7c8n içindeki n eki, ilerledikten sonra ek hamleyi değil, atı belirtir.
Beyaz'ın şahı g2'de ve piyonu c7'dedir. Siyah'ın şahı e7'de, veziri b6'da ve piyonu h7'dedir. c7–c8 ile ata terfiden sonra at e7 ve b6'ya saldırır. Öncelikle bu şahtır. At saldırısının önü kapatılamaz; burada Siyah şahını hareket ettirmelidir. Gösterimde e7–d7 seçilir, sonra c8–b6 başka bir şah çekerek veziri alır.
Dizi, at seçmenin taktik amacını gösterir; oyun sonunda her zaman vezirden üstün olduğunu değil. Dört terfiyi de değerlendir: şah var mı, rakip ne alabilir, pat olabilir mi? Burada veziri almak oyunu bitirmez; Siyah'ın şahı ve piyonu kalır. Taş kazancı erken galibiyet ilanını değil, dikkatli oyunu gerektirir.
TAHTADA GÖRPiyon terfisi: at ne zaman vezirden daha yararlıdır?
Geçerken alma: piyon bitişik kareden neden kaybolur?
Normal piyon alması hedefin dolu karesinde biter. Burada hedef başlangıç yatayından iki kare ilerlemiş ve piyonunun yanında durmuş olur. Onu yalnızca bir kare ilerlemiş gibi alırsın. Beyaz için bu genellikle beşinci yataydan altıncıya, Siyah için dördüncüden üçüncüye gider. Tek adımla yanına gelen piyon böyle alınamaz.
Fırsat yalnızca çift adımın hemen ardından verdiğin yanıtta vardır. Satrançta almalar genellikle isteğe bağlı olduğundan reddedebilirsin. Ancak kendi farklı hamlenden sonra bu almaya geri dönemezsin. Başka bir tuzak, kendi şahına uzanan hattı açmaktır. Beyaz'ın şahı e1'de, piyonu e5'te ve Siyah'ın kalesi e8'deyken e dikeyinden ayrılmak şahı açığa çıkarır. Bu özel piyon kuralı şahını şah altında bırakmana izin vermez.
TAHTADA GÖRGeçerken alma: piyon bitişik kareden neden kaybolur?
Mat ve pat: hamle olmaması her zaman galibiyet demek değildir
Şah, rakip bir taşın şaha saldırması demektir. Mümkünse kaçarak, saldıran taşı alarak veya hattını kapatarak saldırı giderilmelidir. Matta kurallara uygun hiçbir yanıt işe yaramaz. Şah asla tahtadan alınmaz: oyun önce biter. Şahın alanı az diye mat ilan etme; başka bir taş savunma sağlayabilir.
Siyah'ın şahı h8'de, piyonları g7 ve h7'dedir. Beyaz d2–d8 oynayarak sekizinci yataydan şaha saldırır. Kale g8'i de kontrol ederken Siyah'ın kendi piyonları g7 ve h7'yi tutar. İki piyon da kalenin şaha uzanan hattını kapatamaz ve hiçbir taş kaleyi alamaz. Bu yalnızca güçlü bir şah değil, mattır.
Sıra Siyah'tayken Siyah'ın şahını h8'de, Beyaz'ın vezirini f7'de ve şahını g6'da düşün. h8 şahına saldırı yoktur. Ancak vezir g8 ve h7'yi, Beyaz'ın taşları da g7'yi kontrol eder. Başka siyah taş yoktur, dolayısıyla kurallara uygun hamle de yoktur: pat ve beraberlik. Fazla vezir varken sık yapılan bir hata, şah çekmeden şahın son karesini elinden almak ve kurallara uygun yanıtları kontrol etmeyi unutmaktır.
Belirleyici hamleden önce şahı ve olası yanıtları belirle: kaçış, alma veya hattı kapatma. Şah çekilmeyecekse alanı daha da daraltmadan önce rakibin kurallara uygun en az bir hamlesini bul. Matı yeniden oyna ve “Son yatay matı”nı dene. Botla oyunda son sonucu sözlerle açıkla. Bitişi anlamak, galibiyet mesajını beklemekten daha yararlıdır.
TAHTADA GÖRMat ve pat: hamle olmaması her zaman galibiyet demek değildir
İlk satranç hamleleri: merkez ve taş gelişimi
Merkez öncelikle d4, e4, d5 ve e5 demektir. e2–e4 sonrası Beyaz'ın piyonu bu karelerden birini tutar, d5 ve f5'e saldırır ve f1 filinin çaprazını açar. Bir hamle birkaç amaca hizmet eder. Siyah, taşları için alan kazanmak üzere benzer bir fikirle e7–e5 yanıtını verir. Piyon kendi karesini savunmaz, bu yüzden desteğe ihtiyacı vardır.
Bu örnekte g1–f3, atı başlangıç karesinden çıkarır ve e5 piyonuna saldırır. b8–c6 yanıtı Siyah'ın atını geliştirir ve o piyonu savunur. Ardından f1–c4 fili f7'ye yöneltir, ancak tek başına kazandıran bir saldırı oluşturmaz. g8–f6 sonrası d2–d3, Beyaz'ın e4 piyonunu destekler ve ikinci filin yolunu açar.
Yaygın bir hata, diğer taşlar başlangıç karelerinde dururken tek taşla piyon kovalamaktır. Bir diğeri veziri çok erken çıkarmaktır: rakibin gelişirken ona saldırabilir. Somut bir neden olmadan kenar piyonlarını tekrar tekrar sürmekten kaçın. Bir taşa saldırılıyorsa veya şahına şah çekilmişse önce bu tehdidi ele al: genel bir plan hesaplamanın yerini tutmaz.
Örneği yeniden oyna ve her hamleyi yapmadan önce yararını açıkla. Ardından “İlk hamle” dersini ve botla bir oyunu dene. Açılışta kaç at ve fil geliştirdiğini say. Sonrasında hiçbir taşı geliştirmeyen bir hamle bul ve gerekli bir amacı olup olmadığını sorgula.
Taşlarını boşta bırakma: hamleden önce tehditleri kontrol et
Rakibin hamlesinden sonra ne değişti: şahına saldırı mı, açılan fil hattı mı, ayrılan savunucu mu? Şah altındaysan önce kurallara uygun bir kaçış bul. Ardından iki tarafın da almalarını incele. Yalnızca geliştirmek istediğin taşa odaklanma. Kendi çekici planın tüm dikkatini almadan önce rakibin tehdidini görmek taş kaybını önleyebilir.
Kurallar ve kaynaklar
Kuralları kontrol etmek ve konuyu daha ayrıntılı incelemek için bu bağlantıları kullan.
DUEL öğrenme materyalleri nasıl hazırlanır? · Düzeltme bildir