Talɣiwin timenzutin d uḥader d tilmas
Aselken n FIDE yeqqen talɣa tamenzut n ccetṛenj d ccaturanga tahendit n lqern wis VI. Syin urar yedda deg Fars am shatranj, yebbwi-d ɣer Turuft seg umaḍal n tineslemt.
Wagi d uzenziq awezzlan n usemmeskel aɣezfan n yidles. Ur isbedd ara isem n yiwen n umeskar neɣ azemz uḍḍis n «lpartita tamenzut». Imeḍqan yettwassnen ɣef umusnaw d usenɣer n yisekkuṛen ɣef tfelwit ilaq ad ttwɣaren am tilmas, mačči am uɣmis n tlalit n wurar.
Iɣbula: FIDE · amezruy n cceṭṛanj · Takamirat tameslayt n FIDE · amezruy n wurar d yiriwen n tussna
Amek urar yuɣal yettwassen
Deg Turuft n taggara n wussan n tlemmast, ilugan beddlen s yiberdan n tikkin. Mgalen ibeddilen n umussu n lmalika d lfil, i yettwatteskin ɣer taggara n lqern wis 15: tiferkiyin bdan ttwaxedment ar ddeqs, urar yuɣal d arurad.
Iḍrisen i yettwasigzen ttwawin-d ad wwazen tifrat ɣer beṛṛa n yiwen n lḥala n yimuraren. FIDE tessebded-d adlis i d-yeqqimen n Luis Ramírez de Lucena, i d-yeffɣen deg Salamanca deg 1497. Ikluben, taɣemsa d yiturnuyin, sya ɣer da, rnan-d anagraw agraɣlan i yettqadaren.
Iɣbula: FIDE · amezruy n cceṭṛanj
1886: aɛunwan yettawi taneqqiṭ n tazwara
Lmatch n Wilhelm Steinitz d Johannes Zukertort n 1886 yettwaḥsab d lmatch amezwaru unṣib ɣef tnemhalt n umaḍal. Yella deg New York, Saint-Louis d New Orleans. Steinitz yewweḍ d amezwaru ɣer mraw n tilla; agmuḍ n tpartitiyin: mraw n tilla, semmus n yirẓan d semmus n yimḍya.
Awal «unṣib» da ur yemmal ara «i tessebded FIDE»: tuddsa ulac-itt yakan. Wagi d taneqqiṭ n tazwara i yettwaɛqal deg umezruy i uzirig n yimernayen n umaḍal.
Tuddsa, abeṭṭu d usdukel
FIDE tettwabna deg 1924. Deg lqern wis 20, amennuɣ ɣef uɛunwan yuɣal d unagraw agraɣlan n ufran, mačči kan d uwelleh n sin yimuraren. Maca yiwen n unagraw ur yettwaṭṭaf ara yal tikelt.
Deg 1993 Kasparov d Short uraren lmatch beṛṛa n FIDE; deg yiwen n wakud tuddsa tessebded lmatch Karpov — Timman. Sin n yizirigen n uɛunwan llan alamma d lmatch n usdukel Kramnik — Topalov deg 2006. Tilli n Kramnik terreḍ-d yiwen n uɛunwan.
Iɣbula: Amuze n FIDE · amezruy n tkerkust · FIDE · amezruy n yimzizen n yimsemtaren
Amek ad teɣreḍ lpartita taqdimt ass-a
Bḍu agmuḍ d usegzi. Tilli ur d-tesskan ara yakan belli yal aḥrik yella d win yelhan, tasɣent n tura n uselkim ur d-tesskan ara s wudem awurman acḥal i yuɛer ad yettwaf tifrat ɣer tfelwit.
Ssegzi ilugan n lawan, aseqdec n wakud d talɣa n tmentilt. Syin fren yiwet n tamawt i tɣuri: asnerni, taɣellist n ugellid, taɣessa n yipyunen. Lpartita tamzruyant tettuɣal tifin mi ara tili yiwet n tuttra taḍsist deg tɣuri.
Iɣbula d usenqed
Iḍrisen d asbeggen n tqerract n DUEL. Igmaḍ n yimzizen ttwaseqden s yisallen unṣiben i d-yettwabedren.