Вырнаҫу тата ҫӗнтерӳ
Вӑйӑ уйӗсем тӗттӗм, сулахай ҫывӑх кӗтес уйӗ те тӗттӗм. Шуррисем малтанхи виҫӗ рете йышӑнаҫҫӗ те партие пуҫлаҫҫӗ. Тӑшманран мӗн пур шашкӑна йе мӗн пур йӗркеллӗ ҫӳреве илсе пӑрахнӑ ҫын ҫӗнтерет. Шашкӑсене хупса лартни — вӗсене илсе пӑрахнӑ пекех ҫӗнтермелли мел.
Ансат шашка тата дамка
Пӗр сикӳпе пӗр ют шашка илеҫҫӗ. Хӑйӑн шашки урлӑ сикме юрамасть. Сикнӗ хыҫҫӑн бой малалла пыма пулсан, ӑна ҫав шашкӑпах тумалла.
- Ансат илмесӗр диагональпе малалла пӗр ирӗклӗ уя ҫӳрет.
- Ансат малалла та, каялла та илет: юнашар ют шашка урлӑ сиксе ун хыҫӗнчи ирӗклӗ уя ларать.
- Дамка ирӗклӗ диагональпе кирек мӗнле инҫӗше те куҫать, инҫетри шашкӑна илет те ун хыҫӗнчи ирӗклӗ уя суйлать.
Илесси обязательнӑ, суйлав ирӗклӗ
Санӑн шашкусенчен пӗри те пулин илме пултарсан, лӑпкӑ ҫӳрев чарнӑ. Темиҫе тулли маршрут пулсан, кирек хӑшне те суйлама пулать: илекен шашкусен хисепӗпе пахалӑхӗ приоритет памаҫҫӗ.
Ирӗклӗ суйлав суйланӑ сери варринче чарӑнма ирӗк памасть. Кашни аннӑ хыҫҫӑн малаллине тӗрӗсле. «Ытлараххине илмелле» правилӑ урӑх вариантесене, ҫав шутра тӗнчери тата бразили шашкисене, пырса тивӗ.
Дамка хӑҫан курӑнать
Юлашки рете тунӑ ахаль ҫӳрев ҫӳреве вӗҫлет те ансата дамкӑна куҫарать. Тепӗр ӗҫе тӑшман хуравӗ хыҫҫӑн кӑна тума пулать.
Илнӗ чухне юлашки рете ҫитнӗ ансат тӳрех дамка майӗсене илет. Малалла илме пулсан, сери ӗнтӗ дамкӑпа пырать — вӑл вӗҫӗнче юлашки ретрен тухсан та.
Илнӗ шашкасем хальлӗхе чӑрмав пулса юлаҫҫӗ
Тулли серире илнӗ фигурӑсене хӑма ҫинчен бой вӗҫленнӗ хыҫҫӑн кӑна илеҫҫӗ. Сери пыракан чухне ӗнтӗ ҫапнӑ шашка урлӑ иккӗмӗш хут сикме юрамасть: вӑл диагонале малалла пӳлет.
Пушӑ уй урлӑ тепӗр хут каҫма пулать. Ҫавӑнпа дамка ҫаврӑнӑвне тӗрӗсленӗ чухне пушӑ уйпа ӗнтӗ ҫапнӑ, анчах хальлӗхе илмен шашкаллӑ уя уйӑрма кирлӗ. Куна час-часах турккӑ ҫапӑвӗн правилӑ теҫҫӗ.
Ничья тата уйрӑм вӗҫленисем
Килӗшӳ те, ҫӗнтерме май ҫук позицийӗ те пулма пултараҫҫӗ. Кӑтартнӑ лимитсене хушмалла мар: конкретлӑ вӗҫленӳн условисем ӗҫлеҫҫӗ.
Секунд хушмасӑр парти вӗҫне ҫити контроль тунӑ чухне IDF правилӗсем пӗчӗк вӗҫленисен ретӗнче тӳрех регламентлӑ танлашу палӑртаҫҫӗ; курӑнакан кӑтартнӑ ҫӗнтерӳ валли уйрӑмлӑх пур. Ӑмӑрту валли 7.2.7–7.2.10 пунктсене тата унӑн регламентне тӗрӗсле.
| IDF услови | Чару |
|---|---|
| Ҫавах черетре позицийе каллех курни | Виҫҫӗмӗш хут курӑнни — ничья. |
| Дамкасем кӑна ҫӳреҫҫӗ, илмесӗр, ансатсемпе ҫӳремесӗр | 15 ҫӳрев. |
| Пӗр дамкӑна хирӗҫ виҫӗ е ытларах дамка | Шайлашу курӑннӑранпа вӑйлӑрах енӗн 15 ҫӳревӗ. |
| Пысӑк диагональ ҫинчи пӗччен дамкӑна хирӗҫ дамкӑллӑ виҫӗ фигура | Ҫӗнтерекен вырӑна ҫитмелли вӑйлӑрах енӗн 5 ҫӳревӗ. |
| Икӗ дамка, дамка ансатпа е дамка дамкӑна хирӗҫ | Ҫӗнтерекен вырӑна ҫитмелли 5 ҫӳрев. |
| Икӗ енре те дамка пур; материал шайлашӑвӗ улшӑнмасть, илни те, дамкӑна куҫни те ҫук | 4–5 фигурӑллӑ вӗҫленисенче — 30 ҫӳрев, 6–7 — 60. |
Ҫыру, сехет тата куҫпа вӑйӑ
Уя a–h саспаллипе тата 1–8 цифрӑпа ҫыраҫҫӗ. Лӑпкӑ ҫӳрев тӗслӗхӗ — c3–d4; илни — c3:e5. Кирлӗ пулсан, пӗтӗм серин варри уйӗсене те ҫыраҫҫӗ.
Куҫпа вылянӑ чухне хӑвӑн шашкуна ӑнсӑр мар сӗртӗнни, май пулсан, унпа ҫӳремелле тӑвать; тӳрлетме пуҫличчен тӑшмана систер. Ҫӳреве пӗр алӑпа тӑваҫҫӗ. Сехетпе тавлашуллӑ лару-тӑрусене турнир регламенчӗ йӗркелет.
DUEL-ра шашка вӑййин варианчӗ — вырӑс 8×8. Сервер сехечӗсем, результата ҫирӗплетни тата ҫыхӑну ҫухатнӑ чухнехи тыткалану онлайн-парти правилӗсене пырса тивеҫҫӗ, диаграммӑсене кирек епле куҫарнине мар.
Ҫӑлкуҫсем тата редакци
FIDE/FMJD/IDF официаллӑ правилӗсем тӑрӑх. Куҫарупа ӑнлантарусем — DUEL. Тӗслӗхсене ҫак справка валли хатӗрленӗ. Ҫӑлкуҫсене тата редакцие тӗрӗсленӗ кун: 2026, юпа, 26.
Шашка-64 правилӗсем: вырӑс версийӗ, 2–4 тата 7 статьясем. 4.16 пунктӑн бразили уйрӑмлӑхӗсем кунта ӗҫлемеҫҫӗ. 2026 ҫулхи юпа уйӑхӗн 26-мӗшӗнче тӗрӗсленӗ.