DUEL Wiki
Primi passi

Cumu ghjucà à scacchi: dispusizione, pezzi è prima partita

Principia cù a pusizione è e mosse legale. Leghji dopu l’esempii spiegati è prova a lezzione nanzu à a prima partita senza fretta.

In st'articulu
  1. A scacchera, a dispusizione è u scopu
  2. Muvimenti è catture
  3. Arrocco: quandu hè legale è perchè move u rè
  4. Prumuzione di u pedone: quandu un cavallu hè più utile chè una regina
  5. En passant: perchè un pedone sparisce da a casella adiacente
  6. Scaccu mattu è stallo: nisuna mossa ùn vole micca sempre dì vittoria
  7. Prime mosse di scacchi: u centru è u sviluppu di i pezzi
  8. Evita i pezzi in aria: cuntrolla e minacce prima di move
01

A scacchera, a dispusizione è u scopu

Dui ghjucadori principianu cù 16 pezzi ognunu nant’à una scacchera 8×8, cù un angulu chjaru à diritta. L’ultima fila bianca a1–h1 hè torra, cavallu, alfieru, regina, rè, alfieru, cavallu, torra; i pedoni occupanu a fila 2. I neri riflettenu què nant’à e file 8 è 7. E regine principianu nant’à u so culore, d1 è d8. I bianchi ghjocanu prima; i ghjucadori facenu à turnu una mossa legale è ùn ponu passà. U scaccu mattu vince; u rè ùn hè mai catturatu.

VEDILU NANT'À A TOLAe2e4
Pusizione di partenza
Mossa 1 di 8
e2–e4: u pedone occupa u centru, hà u cuntrollu di d5 è f5, è apre a diagonale di l'alfieru f1.
Esempii nant'à a tola
02

Muvimenti è catture

A torra si move longu à e file o e culonne; l’alfieru in diagonale; a regina in i dui modi, à ogni distanza libera. Ùn ponu saltà. U cavallu salta in L: duie caselle po una di latu. U rè si move una casella in ogni direzzione, mai sott’à attaccu. I rè ùn ponu esse vicini. U pedone avanza una casella viota, o duie da quella iniziale s’elle sò tramindui libere; cattura una casella in diagonale avanti è ùn và mai in daretu. L’altri pezzi catturanu ghjunghjendu nant’à un pezzu avversu. Ùn si pò ghjunghje nant’à un pezzu propiu. Catturà hè facultativu; lascià u so rè in scaccu hè illegale.

VEDILU NANT'À A TOLAcavallu

e4 → c5 · d6 · f6 · g5 · g3 · f2 · d2 · c3

03

Arrocco: quandu hè legale è perchè move u rè

Quandu u Biancu arrocca da u latu di u rè, u rè passa da e1 à g1 è a torra da h1 à f1. Da u latu di a regina, u rè và in c1 è a torra a1 in d1. U Neru face u listessu nant'à l'ottava traversa. In DUEL, scegli u rè è a so destinazione; a torra si move cun ellu. Ùn fà micca una seconda mossa separata di a torra.

U rè è a torra participante devenu esse nant'à e so caselle d'origine è ùn devenu mai esse stati mossi. Ritornà ùn rende micca u dirittu. Nisun pezzu pò stà trà elli. U rè ùn pò micca principià in scaccu, attraversà una casella attaccata nè finisce sottu à l'attaccu. Per l'arrocco da u latu di a regina, b1 deve esse viota, ma un attaccu nant'à b1 solu ùn pruibisce micca l'arrocco: u rè ùn attraversa micca b1.

VEDILU NANT'À A TOLAArrocco: quandu hè legale è perchè move u rè
04

Prumuzione di u pedone: quandu un cavallu hè più utile chè una regina

Un pedone chì ghjunghje à l'ultima traversa diventa un pezzu novu. Una regina hè a scelta abituale, ma sceglie automaticamente pò piattà un'occasione tattica. Un cavallu attacca altrimente: calchì volta u so scaccu forza una risposta mentre un secondu bersagliu ferma attaccatu. Una piccula pusizione rende quessu chjaru senza un calculu longu.

Poi sceglie una regina, una torra, un alfieru o un cavallu di u to culore, qualunque sianu i pezzi digià pigliati; una seconda regina hè permessa. Ùn poi micca tene un pedone nè sceglie un rè. A prumuzione face parte di a listessa mossa è u pezzu novu agisce subitu. U suffissu n in c7c8n vole dì cavallu, micca una mossa in più dopu à l'avanzata.

U Biancu hà u rè g2 è u pedone c7. U Neru hà u rè e7, a regina b6 è u pedone h7. Dopu à c7–c8 cù prumuzione à cavallu, ellu attacca e7 è b6. Prima, questu hè scaccu. Un attaccu di cavallu ùn si pò micca bluccà; quì u Neru deve move u rè. A dimostrazione sceglie e7–d7, poi c8–b6 piglia a regina cù un altru scaccu.

A linea mostra u scopu tatticu di sceglie un cavallu, micca ch'ellu batti sempre una regina in un finale. Valuta e quattru prumuzioni: ci hè scaccu, chì pò piglià l'avversariu, u stallo puderia accade? Piglià a regina quì ùn finisce micca a partita; u rè è u pedone di u Neru restanu. U successu di materiale chjama un ghjocu attentu, micca una dichjarazione precoce di vittoria.

VEDILU NANT'À A TOLAPrumuzione di u pedone: quandu un cavallu hè più utile chè una regina
05

En passant: perchè un pedone sparisce da a casella adiacente

Una presa ordinaria di pedone finisce nant'à a casella occupata di u bersagliu. Quì u bersagliu hè appena avanzatu di duie caselle da a so traversa di partenza è s'hè firmatu accantu à u to pedone. U pigli cum'è s'ellu si fussi mossu di una sola casella. Per u Biancu quessu và di solitu da a quinta traversa à a sesta; per u Neru, da a quarta à a terza. Un pedone vicinu ghjuntu cù un solu passu ùn pò micca esse pigliatu cusì.

L'occasione esiste solu nant'à a risposta immediata à u doppiu passu. Poi ricusà, postu chì e prese di i scacchi sò di solitu facultative. Ma dopu à una to mossa diversa, ùn poi micca vultà à sta presa. Un'altra trappula hè d'apre una linea versu u to rè. Cù u rè di u Biancu nant'à e1, u pedone nant'à e5 è a torra di u Neru nant'à e8, lascià a colonna e espone u rè. A regula speziale di u pedone ùn permette micca di lascià u to rè in scaccu.

VEDILU NANT'À A TOLAEn passant: perchè un pedone sparisce da a casella adiacente
06

Scaccu mattu è stallo: nisuna mossa ùn vole micca sempre dì vittoria

U scaccu vole dì chì un pezzu nemicu attacca u rè. L'attaccu deve esse cacciatu alluntanendu si, pigliendu l'attaccante o bluccendu a so linea, quandu hè pussibile. In u scaccu mattu nisuna risposta legale aiuta. U rè ùn hè mai cacciatu: a partita finisce prima. Ùn dichjarà micca u scaccu mattu solu perchè u rè hà pocu spaziu; un altru pezzu pò furnisce una difesa.

U rè di u Neru hè nant'à h8, cù pedoni nant'à g7 è h7. U Biancu ghjoca d2–d8, attaccendu u rè longu à l'ottava traversa. A torra hà ancu u cuntrollu di g8, mentre i pedoni proprii di u Neru occupanu g7 è h7. Nisunu di i dui pedoni pò bluccà a linea di a torra versu u rè, è nisun pezzu pò piglià a torra. Questu hè scaccu mattu, micca solu un scaccu forte.

Cunsidereghja u rè di u Neru nant'à h8, a regina di u Biancu nant'à f7 è u rè nant'à g6, cù u Neru à u toccu. U rè h8 ùn hè micca attaccatu. Ma a regina hà u cuntrollu di g8 è h7, è i pezzi di u Biancu anu u cuntrollu di g7. Ùn ci sò micca altri pezzi neri, dunque nisuna mossa legale: stallo è patta. Cù una regina in più, un errore cumunu hè di caccià l'ultima casella di u rè senza scaccu è di scurdà si di pruvà e risposte legale.

Prima di a mossa decisiva, identifica u scaccu è e risposte pussibule: scappà, piglià o bluccà. S'è ùn ci serà micca scaccu, trova almenu una mossa legale di l'avversariu prima di limità di più u spaziu. Ripiglia u mattu è prova « Scaccu mattu di l'ultima traversa ». In una partita contr'à un bot, spiega u risultatu finale cù parolle. Capisce a fine hè più utile chè d'aspettà un messaghju di vittoria.

VEDILU NANT'À A TOLAScaccu mattu è stallo: nisuna mossa ùn vole micca sempre dì vittoria
07

Prime mosse di scacchi: u centru è u sviluppu di i pezzi

U centru significa soprattuttu d4, e4, d5 è e5. Dopu à e2–e4, u pedone di u Biancu occupa una di ste caselle, attacca d5 è f5, è apre a diagonale di l'alfieru f1. Una mossa serve parechje finalità. U Neru risponde e7–e5 cù un'idea simile, cercendu spaziu per i pezzi. Un pedone ùn difende micca a so propria casella, dunque hà bisognu di sustegnu.

In st'esempiu, g1–f3 face esce u cavallu da a so casella di partenza è attacca u pedone e5. A risposta b8–c6 sviluppa u cavallu di u Neru è difende issu pedone. Dopu, f1–c4 punta l'alfieru versu f7, ma ùn crea micca, da per ellu, un attaccu vincitore. Dopu à g8–f6, d2–d3 sustene u pedone e4 di u Biancu è apre u percorsu di u secondu alfieru.

Un errore cumunu hè di currì daretu à i pedoni cù un solu pezzu mentre l'altri restanu in casa. Un altru hè di fà esce a regina troppu prestu: u to avversariu pò attaccalla mentre si sviluppa. Evita e mosse ripetute di pedoni di u bordu senza una ragione concreta. S'è un pezzu hè attaccatu o u to rè hè in scaccu, tratta prima sta minaccia: un pianu generale ùn rimpiazza micca u calculu.

Ripiglia l'esempiu è spiega u benefiziu di ogni mossa prima di ghjucalla. Dopu prova a lezzione « Prima mossa » è una partita contr'à un bot. Conta quanti cavalli è alfieri tù ai sviluppatu in l'apertura. Dopu, identifica una mossa chì ùn hà sviluppatu nunda è dumanda ti s'ella avia un scopu necessariu.

08

Evita i pezzi in aria: cuntrolla e minacce prima di move

Ciò chì hè cambiatu dopu à a mossa di l'avversariu: un attaccu à u to rè, una linea d'alfieru aperta, un difensore chì parte? S'è tù sì in scaccu, trova prima una scappata legale. Dopu fighja e prese per i dui lati. Ùn fighjà micca solu u pezzu chì tù voi sviluppà. Vede a minaccia di l'avversariu prima chì u to pianu attraente pigli tutta a to attenzione pò salvà materiale.

Regule è fonte

Aduprà sti ligami per verificà e regule è esplurà u tema più in là.

Cumu sò fatti i materiali d'amparera di DUEL · Signalà una currezzione

Idea seguente

DUEL.

Scacchi & dama

Caricamentu…