Kumsiqitho
Yonke imithetho

Imigaqo yethesi

Qala ngeentshukumo zezinto, emva koko hlalutya iintshukumo ezithathu ezikhethekileyo neendlela zokugqiba umdlalo. Kumzekelo ngamnye abamhlophe bami ngezantsi.

  • Iindawo ezi-8 × 8
  • Izinto ezili-16 kwicala ngalinye
  • Abamhlophe bahamba kuqala
Uhlelo · IsiXhosa
Kweli nqaku

Ibhodi, ulungiso nenjongo

Beka ibhodi ngeekona ekhanyayo ngasekunene. Umqolo osondeleyo wabamhlophe: inqaba, ihashi, ibhishophu, ikumkanikazi, ikumkani, ibhishophu, ihashi, inqaba. Phambi kwazo iiponi ezisibhozo. Kwabamnyama ulungiso olufanayo.

Abadlali bahamba ngokulandelelana. Injongo ngumati: ikumkani yomchasi iphantsi kohlaselo, kwaye akukwazi ukuzikhusela ngentshukumo esemthethweni. Ikumkani ayisuswa ebhodini. Ukuba ikumkani yakho ihlala phantsi kohlaselo, loo ntshukumo ivaliwe.

Into nganye indaweni yayoAbamhlophe baqala. Iikumkanikazi zimi ku-d1 naku-d8 — nganye kwindawo yombala wayo. Ngasekunene kwabamhlophe ku-h1 okukhanyayo.

Indlela izinto ezihamba nezibamba ngayo

Ukubamba kuthatha indawo yentshukumo eqhelekileyo: into yakho ithatha indawo yomchasi, eyabanjiweyo iyasuswa. Ukubamba akuyomfuneko. Awukwazi ukutsiba kwezinye izinto, ngaphandle kwehashi. Awukwazi ukuhamba kwindawo yento yakho.

IntoIntshukumo
IkumkaniKwindawo enye esondeleyo nakweyiphi indlela, ukuba indawo ayihlaselwanga. Iikumkani azinakuma ecaleni.
IkumkanikaziNgokuthe tyaba, ngokuthe nkqo okanye ngokuphesheya kwinani naliphi leendawo ezivulekileyo.
InqabaNgokuthe tyaba okanye ngokuthe nkqo.
IbhishophuNgokuphesheya; umdlalo wonke ihlala kwiindawo zombala omnye.
IhashiIindawo ezimbini kwindlela enye nenye ethe nkqo. Litsiba phezu kwezinto.
IponiPhambili kwindawo enye evulekileyo; ukusuka kwindawo yokuqala — ezimbini, ukuba zombini zivulekile. Ibamba indawo enye phambili ngokuphesheya. Ayihambi umva.
Ihashi litsibaUkusuka ku-d4 ihashi linokufika kwiindawo ezisibhozo, ukuba akukho zinto zakho apho kwaye intshukumo ayishiyi ikumkani phantsi kweshakhi. Iindlela ezimbini ziboniswe ngotolo.

Uroki

Uroki yintshukumo edibeneyo yekumkani nenqaba. Kuroki olufutshane ikumkani emhlophe iya e1–g1, inqaba h1–f1. Kolude: e1–c1 kunye no-a1–d1. Kwabamnyama kufana kumqolo wesibhozo.

  • Ikumkani nenqaba ethatha inxaxheba azikahambi. Ukubuyela kwindawo yokuqala akubuyisi ilungelo.
  • Phakathi kwazo akukho zinto.
  • Ikumkani ayikho phantsi kweshakhi kwaye ayidluli kwindawo ehlaselweyo okanye kuyo.
Uroki olufutshane lwabamhlopheIntshukumo enye ihambisa ikumkani e1 → g1 nenqaba h1 → f1. Kule ndawo indlela ivulekile kwaye ikumkani ayidluli phantsi kohlaselo.

Ukubamba ngokudlula

Ukuba iponi yomchasi isandula ukwenza intshukumo yokuqala iindawo ezimbini kwaye ifike ecaleni kweponi yakho, unokuyibamba ngokungathi idlule indawo enye kuphela. Eli lungelo lisebenza kuphela kwintshukumo yempendulo elandelayo.

Kwabamhlophe iponi ebambayo imi kumqolo wesihlanu, kwabamnyama — kwesinine. Njengako nakuphi ukubamba, akufuneki kuvule ushakhi kwikumkani yakho. Ukuba udlala enye intshukumo, ithuba liya kuphela.

Kwangoko emva kwe-d7–d5Abamnyama basanda kuhambisa iponi iindawo ezimbini. Abamhlophe banelungelo lokudlala e5:d6 ngokudlula: iponi d5 iyasuswa, emhlophe ifika ku-d6.
Emva kokubamba ngokudlulaQaphela: u-d5 sele ungenanto. Iponi ayibambi kwindawo yeponi eyayimi ecaleni, kodwa kwindawo eyadlula kuyo.

Ukuguqulwa kweponi

Kumqolo wokugqibela iponi ithatyathelwa ngoko nangoko yikumkanikazi, inqaba, ibhishophu okanye ihashi lombala wayo. Ukhetho aluxhomekanga kwizinto ezibanjwe ngaphambili: unokufumana ikumkanikazi yesibini okanye ihashi lesithathu.

Into entsha isebenza ngoko nangoko. Iponi ayinakuhlala iyiponi okanye iba likumkani. Ngamanye amaxesha kufuneka ihashi ngqo — umzekelo, ngenxa yeshakhi lefolokhwe.

Umqolo wokugqibela othe tyabaEmva kwe-a7–a8 abamhlophe bakhetha ikumkanikazi, inqaba, ibhishophu okanye ihashi. Kumzobo kuboniswe intshukumo phambi kokukhetha into entsha.

Ushakhi, umati nepati

Xa kushakhi kufuneka ususe usoyikiso: shenxisa ikumkani, ubambe into ehlasela okanye uvale umgca wohlaselo. Awukwazi ukuvala ushakhi lwehashi. Kushakhi oluphindiweyo kuphela ikumkani eyazisindisa.

ImekoIsiphumo
Ikumkani ihlaselwe, akukho ntshukumo isemthethweniUmati lupheliso lwecala ekulithuba lalo.
Ikumkani ayihlaselwanga, akukho ntshukumo isemthethweniIpati — umdlalo olinganayo.
Akukho cala linakubeka umati ngalo naluphi ulandelelwano olusemthethweniIndawo efileyo — umdlalo olinganayo ngoko nangoko.
Umati: abamnyama baphantsi kweshakhiLithuba labamnyama. Ikumkanikazi g7 ihlasela u-h8, ikumkani emhlophe ikhusela ikumkanikazi. Akukho khuselo lusemthethweni — abamhlophe baphumelele.
Ipati: akukho shakhiLithuba labamnyama. Ikumkani h8 ayihlaselwanga, kodwa akukho ndawo ifikelelekayo ikhuselekileyo. Lo ngumdlalo olinganayo.

Ukuphinda kunye neebali zomdlalo olinganayo

Ulungiso olufanayo alusoloko luthetha indawo efanayo: kufuneka kuhambelane ulandelelwano lwentshukumo namathuba afumanekayo, kuquka uroki nokubamba ngokudlula okusemthethweni.

Kwibango langaphambili, ngokusekelwe kwintshukumo ececwayo, loo ntshukumo iyabhalwa kwaye kuya kumgwebi, ngaphandle kokuyenza ebhodini. Kwindawo esele ivele ibango lenziwa licala ekufuneka lihambe. Iinkcukacha zenkqubo — amanqaku 9.2–9.5 e-FIDE.

Umdlalo olinganayo unokwenzeka ngesivumelwano, ukuba umgaqo wetumente uyawuvumela. Isiphakamiso somdlalo olinganayo asinyanzelisi umchasi ukuba asamkele.

Imeko ye-FIDEIndlela umdlalo obuso ngobuso ogqitywa ngayo
Ukubonakala kwesithathu kwendawo enyeUmdlalo olinganayo ngebango elichanekileyo lomdlali ekufuneka ahambe.
Ukubonakala kwesihlanu kwendawo enyeUmdlalo olinganayo ngaphandle kwebango. Ukuphinda akufuneki kuhambe kulandelelwano.
Iintshukumo ezingama-50 zecala ngalinye ngaphandle kwentshukumo yeponi nangaphandle kokubambaUmdlalo olinganayo ngebango elichanekileyo.
Iintshukumo ezingama-75 zecala ngalinye ngaphandle kwentshukumo yeponi nangaphandle kokubambaUmdlalo olinganayo ngokuzenzekelayo; umati ngentshukumo yokugqibela unokukhethwa kuqala.

Iiwotshi nesiphumo

Umbhalo 5+3 uthetha imizuzu emihlanu kumdlalo ngamnye nomzuzwana omithathu wokongeza kwintshukumo nganye. Ukongeza kwandisa intsalela; ukulibazisa kushiya ukuqala kokubala kwaye kusebenza ngendlela eyahlukileyo.

Kwimigaqo ye-FIDE ukuphelelwa lixesha kuhlala kuthetha ukoyiswa. Kodwa ukuba umchasi akanakubeka umati nakuluphi ulandelelwano olusemthethweni lweentshukumo, kubhalwa umdlalo olinganayo. Uloyiso alunakugqitywa kuphela ngokuba umchasi unayo ikumkanikazi.

Unganikezela phambi komati. Kumdlalo wetumente isiphumo sibhalwa ngumgwebi; xa kukho impikiswano, misa iwotshi kwaye umbize, ungazihambisi izinto ngokwakho.

Ngaphandle kwebhodi nakwi-intanethi

Kumdlalo obuso ngobuso kusebenza «uchukumise — hamba»: ukuba uchukumise into yakho ngabom, kufuneka uhambe ngayo, ukuba kukho intshukumo esemthethweni. Phambi kokulungisa into, lumkisa umchasi. Intshukumo nokucofa iwotshi zenziwa ngesandla esinye; ukubhala umdlalo, ukulibazisa nezohlwayo zimiselwa yimigaqo nomgaqo wetumente.

Inkonzo ye-intanethi ihlola ukuvumeleka kweentshukumo kwaye isebenzisa iinkqubo zayo zewotshi, ukuphinda, ukupheliswa konxibelelwano nokuqinisekiswa kwesiphumo. Ukucofa into kwindawo yokusebenza akulingani nomgaqo wokuchukumisa ngaphandle kwebhodi. Esi salathisi sicacisa imigaqo yethesi ye-FIDE kwaye asithembisi ukuba wonke umngxanyo wetumente wenzelwe ngokufanayo kuwo onke amawebhusayithi.

Iingcebiso zenjini, uncedo lomnye umntu namaxwebhu angaphandle ngexesha lomdlalo wokhuphiswano azivumelekanga. Imizekelo yokufunda yenzelwe ukulungiselela.

Imithombo nohlelo

Ngokwemithetho esemthethweni ye-FIDE/FMJD/IDF. Inguqulelo neencaciso ze-DUEL. Imizekelo ilungiselelwe esi sibhengezo. Umhla wokujonga imithombo nohlelo: Okthobha 26, 2026.

FIDE · Laws of Chess

Uhlelo olusebenzayo ukususela ngomhla woku-1 kweyoMqungu 2023. Imigaqo esisiseko, amanqaku 3–9; i-Chess960 — Guidelines II. Kuhlolwe ngomhla wama-26 kweyeDwarha 2026.

Ekuqaleni kwenqaku ↑
DUEL.

Itshesi & Iidrafts

Kulayishwa…