Mat və pat: gedişin olmaması həmişə qələbə deyil
Rəqib gedə bilmir, amma oyun heç-heçə olur: başlayanın tanış təəccübü. Matı patdan ayır. Hər ikisində tərəfin qanuni gedişi yoxdur, amma bir sual nəticəni müəyyən edir: şahı indi şah altındadırmı?
Əvvəl şahı yoxla
Şah rəqib fiqurun şaha hücumudur. Mümkündürsə qaçmaq, hücum edəni vurmaq və ya xəttini kəsmək lazımdır. Matda heç bir qanuni cavab kömək etmir. Şah götürülmür: oyun əvvəl bitir. Tək şahın sahəsi azdır deyə mat demə; başqa fiqur müdafiə edə bilər.
Top gedişi niyə matdır
Qara şah h8-də, piyadalar g7 və h7-dədir. Ağlar d2–d8 oynayıb səkkizinci üfüq boyunca şaha hücum edir. Top g8-i də tutur, Qaraların öz piyadaları g7 və h7-ni doldurur. Heç biri topun şaha xəttini kəsə, heç bir fiqur topu vura bilməz. Bu, sadəcə güclü şah deyil, matdır.
Pat necə yaranır
Qara şahı h8-də, ağ vəziri f7-də, şahı g6-da təsəvvür et, növbə Qaralardadır. h8 şahı hücumda deyil. Amma vəzir g8 və h7-ni, ağ fiqurlar g7-ni tutur. Başqa qara fiqur yoxdur, qanuni gediş də yoxdur: pat və heç-heçə. Əlavə vəzirlə adi səhv şahın son xanasını şahsız bağlamaq və qanuni cavabları yoxlamamaqdır.
Diqqətlə bitir
Həlledici gedişdən əvvəl şahı və mümkün cavabları tap: qaçış, vurma və ya qarşısını kəsmə. Şah olmayacaqsa, sahəni daha çox daraltmadan ən azı bir qanuni rəqib gedişi tap. Matı təkrarla, “Son üfüqdə mat”ı sına. Bot oyununda yekun nəticəni sözlə izah et. Sonluğu anlamaq qələbə mesajını gözləməkdən faydalıdır.
Qaydalar və mənbələr
Qaydaları yoxlamaq və mövzunu daha dərindən araşdırmaq üçün bu bağlantılardan istifadə et.