Cách chơi cờ vua: xếp quân, nước đi và ván đầu tiên
Bắt đầu với thế cờ và nước hợp lệ. Sau đó đọc ví dụ và thử bài học trước ván đầu tiên thong thả.
Trong bài này
- Bàn cờ, cách xếp và mục tiêu
- Di chuyển và bắt quân
- Nhập thành: khi nào hợp lệ và vì sao đi vua
- Phong cấp tốt: khi mã hữu ích hơn hậu
- Bắt tốt qua đường: vì sao tốt biến mất ở ô cạnh
- Chiếu hết và hòa do hết nước: không có nước không luôn là thắng
- Nước cờ vua đầu tiên: trung tâm và phát triển quân
- Tránh quân bị bỏ không: kiểm tra đe dọa trước đi
Bàn cờ, cách xếp và mục tiêu
Hai người bắt đầu với 16 quân mỗi bên trên bàn 8×8, ô góc bên phải màu sáng. Hàng cuối của Trắng a1–h1 là xe, mã, tượng, hậu, vua, tượng, mã, xe; tốt ở hàng 2. Đen xếp đối xứng trên hàng 8 và 7. Hậu bắt đầu trên ô cùng màu, d1 và d8. Trắng đi trước; hai bên luân phiên một nước hợp lệ, không được bỏ lượt. Chiếu hết là thắng; vua không bao giờ bị bắt.
Di chuyển và bắt quân
Xe đi ngang hoặc dọc; tượng đi chéo; hậu đi cả hai cách, bao xa tùy ý nếu đường trống. Chúng không được nhảy qua quân. Mã nhảy hình L: hai ô rồi một ô sang bên. Vua đi một ô mọi hướng, không được vào ô bị tấn công. Hai vua không được đứng kề nhau. Tốt tiến một ô trống, hoặc hai ô từ ô xuất phát nếu cả hai trống; bắt chéo về trước một ô và không bao giờ lùi. Quân khác bắt bằng cách đến ô quân đối phương. Không được đến ô có quân mình. Bắt quân không bắt buộc; để vua mình bị chiếu là trái luật.
e4 → c5 · d6 · f6 · g5 · g3 · f2 · d2 · c3
Nhập thành: khi nào hợp lệ và vì sao đi vua
Khi Trắng nhập thành cánh vua, vua đi từ e1 đến g1, xe từ h1 đến f1. Cánh hậu, vua đến c1 và xe a1 đến d1. Đen làm tương tự trên hàng tám. Trong DUEL, chọn vua và ô đích; xe đi cùng. Đừng đi thêm nước xe riêng.
Vua và xe tham gia phải ở ô gốc và chưa từng đi. Quay lại không khôi phục quyền. Không được có quân giữa. Vua không được bắt đầu trong chiếu, qua ô bị tấn công hay kết thúc bị tấn công. Với nhập thành cánh hậu, b1 phải trống nhưng chỉ bị tấn công ở b1 không cấm nhập thành: vua không qua b1.
XEM TRÊN BÀN CỜNhập thành: khi nào hợp lệ và vì sao đi vua
Phong cấp tốt: khi mã hữu ích hơn hậu
Tốt đến hàng cuối thành quân mới. Hậu thường được chọn nhưng tự chọn có thể che cơ hội chiến thuật. Mã tấn công khác: đôi khi chiếu buộc đáp còn mục tiêu thứ hai vẫn bị tấn công. Thế nhỏ làm rõ không cần tính dài.
Có thể chọn hậu, xe, tượng hoặc mã cùng màu bất kể quân nào đã bị bắt; cho phép hậu thứ hai. Không được giữ tốt hay chọn vua. Phong cấp thuộc cùng nước và quân mới hoạt động ngay. Hậu tố n trong c7c8n nghĩa mã, không phải nước thêm sau tiến tốt.
Trắng có vua g2, tốt c7. Đen có vua e7, hậu b6, tốt h7. Sau c7–c8 phong mã, mã tấn công e7 và b6. Trước tiên đây là chiếu. Không thể chắn tấn công mã; ở đây Đen phải đi vua. Minh họa chọn e7–d7 rồi c8–b6 bắt hậu kèm chiếu khác.
Đường đi cho thấy mục đích chiến thuật chọn mã, không phải mã luôn hơn hậu trong tàn cuộc. Đánh giá cả bốn phong cấp: có chiếu không, đối thủ bắt gì, có thể hòa do hết nước không? Bắt hậu ở đây không kết thúc ván; vua và tốt đen còn. Thành công vật chất cần chơi cẩn thận, không tuyên bố thắng sớm.
XEM TRÊN BÀN CỜPhong cấp tốt: khi mã hữu ích hơn hậu
Bắt tốt qua đường: vì sao tốt biến mất ở ô cạnh
Bắt tốt thường kết thúc trên ô mục tiêu có quân. Ở đây mục tiêu vừa tiến hai ô từ hàng đầu và dừng cạnh tốt bạn. Bắt như nó chỉ đi một ô. Với Trắng thường từ hàng năm đến sáu; Đen từ hàng bốn đến ba. Tốt cạnh đến bằng một bước không bị bắt cách này.
Cơ hội chỉ có ở nước đáp ngay sau bước hai ô. Có thể từ chối vì bắt trong cờ vua thường tùy chọn. Nhưng sau nước khác của mình không thể quay lại bắt này. Bẫy khác là mở đường đến vua mình. Với vua trắng e1, tốt e5, xe đen e8, rời cột e lộ vua. Luật tốt đặc biệt không cho để vua mình bị chiếu.
XEM TRÊN BÀN CỜBắt tốt qua đường: vì sao tốt biến mất ở ô cạnh
Chiếu hết và hòa do hết nước: không có nước không luôn là thắng
Chiếu là quân địch tấn công vua. Phải loại tấn công bằng đi tránh, bắt quân tấn công hoặc chắn đường khi có thể. Trong chiếu hết không có nước hợp lệ giúp. Vua không bao giờ bị bỏ: ván kết thúc trước. Đừng gọi chiếu hết chỉ vì vua ít chỗ; quân khác có thể phòng thủ.
Vua đen ở h8, tốt ở g7 và h7. Trắng đi d2–d8, tấn công vua trên hàng tám. Xe cũng kiểm soát g8, tốt đen chiếm g7 và h7. Không tốt nào chắn được đường xe đến vua, không quân nào bắt được xe. Đây là chiếu hết, không chỉ chiếu mạnh.
Xét vua đen h8, hậu trắng f7, vua trắng g6, Đen đi. Vua h8 không bị tấn công. Nhưng hậu kiểm soát g8, h7, quân trắng kiểm soát g7. Không có quân đen khác nên không có nước hợp lệ: hết nước không bị chiếu và hòa. Khi hơn hậu, lỗi thường là lấy ô cuối của vua không chiếu và quên kiểm tra nước đáp hợp lệ.
Trước nước quyết định, xác định chiếu và nước đáp có thể: tránh, bắt hay chắn. Nếu sẽ không chiếu, tìm ít nhất một nước địch hợp lệ trước hạn chế không gian thêm. Chơi lại chiếu hết và thử “Chiếu hết hàng cuối”. Trong ván bot, giải thích kết quả cuối bằng lời. Hiểu kết thúc hữu ích hơn chờ thông báo thắng.
XEM TRÊN BÀN CỜChiếu hết và hòa do hết nước: không có nước không luôn là thắng
Nước cờ vua đầu tiên: trung tâm và phát triển quân
Trung tâm chủ yếu là d4, e4, d5 và e5. Sau e2–e4, tốt trắng chiếm một ô này, tấn công d5 và f5, mở đường chéo tượng f1. Một nước phục vụ nhiều mục tiêu. Đen đáp e7–e5 với ý tưởng tương tự, tìm không gian cho quân. Tốt không bảo vệ ô của chính mình nên cần hỗ trợ.
Trong ví dụ, g1–f3 đưa mã khỏi ô xuất phát và tấn công tốt e5. Nước b8–c6 phát triển mã đen và bảo vệ tốt đó. Sau đó f1–c4 hướng tượng đến f7 nhưng tự nó không tạo tấn công thắng. Sau g8–f6, d2–d3 hỗ trợ tốt trắng e4 và mở đường tượng thứ hai.
Lỗi thường gặp là đuổi tốt bằng một quân trong khi quân khác ở nhà. Lỗi khác là đưa hậu ra quá sớm: đối thủ có thể tấn công hậu khi phát triển. Tránh đi tốt biên lặp mà không có lý do cụ thể. Nếu quân bị tấn công hay vua bị chiếu, xử lý đe dọa trước: kế hoạch chung không thay tính toán.
Chơi lại ví dụ và giải thích lợi ích mỗi nước trước khi đi. Sau đó thử bài “Nước đầu tiên” và ván bot. Đếm mã, tượng đã phát triển trong khai cuộc. Sau ván, tìm một nước không phát triển gì và hỏi nó có mục đích cần thiết không.
Tránh quân bị bỏ không: kiểm tra đe dọa trước đi
Sau nước đối thủ, gì đổi: tấn công vua, mở đường tượng, quân bảo vệ rời? Nếu bị chiếu, tìm thoát hợp lệ trước. Rồi xem bắt của cả hai. Đừng chỉ tập trung quân muốn phát triển. Nhận đe dọa đối thủ trước khi kế hoạch hấp dẫn của mình chiếm hết chú ý có thể cứu vật chất.