Irki taryh barada näme belli
IDF taryhy syny şaşkanyň Ýewropa ösüşini alkerk bilen we öýjükli tagta geçiş bilen baglanyşdyrýar. Şeýle syn rekonstruksiýalar oýunlaryň garyndaşlygyny görmäge kömek edýär, ýöne ähli häzirki zaman görnüşleriniň oýlanyp tapylan ygtybarly senesini bermeýär.
Gadymy tagta ýa-da tegelek fişkalaryň şekili öz-özünden olarda häzirki rus ýa-da halkara şaşka düzgünleri boýunça oýnandygyny subut etmeýär. Şonuň üçin bu ýerde gadymyýetiň «ilkinji şaşkaçysy» we oýnuň takyk doglan güni ýok.
Çeşmeler: IDF · şaşkanyň taryhy syny
Düzgünler dürli ugurlarda ösdi
Umumy pikir ýurtlaryň arasynda geçip, üýtgedi. Tagtanyň ölçegi, damkanyň uzaklygy we almagyň saýlawy görnüşleriň tapawutlandyryjy alamatlary boldy. Hatda 64 öýjükdäki iki oýun şol bir pozisiýada dürli çözgütleri talap edip biler.
Brazil wersiýasy halkara şaşkasynyň esasy ýörelgelerini kiçi tagta geçirýär. Rus wersiýasy öwrülmegiň we almak seriýasyny saýlamagyň öz aýratynlyklaryny saklaýar. Ýurduň ady düzgün däbini tanamaga kömek edýär, ýöne gatnaşyjylaryň milletini çäklendirmeýär.
Çeşmeler: FMJD · şaşka wariantlarynyň atlasy · IDF · şaşka-64-iň resmi düzgünleri
Halkara sportuň resminamalaşdyrylan sepgitleri
FMJD taryhy boýunça, Amýendäki halkara ýaryş 1885-nji ýylda boldy. 1947-nji ýylyň sentýabrynda Fransiýanyň, Niderlandlaryň, Belgiýanyň we Şweýsariýanyň federasiýalary Parižde halkara guramasyny esaslandyrdylar; onuň wezipesi dünýä çempionatlaryny tertipleşdirmekdi.
Bu şaşkanyň peýda bolan senesi däl, halkara ýaryşlary guramagyň taryhydyr. Soňra aýratyn ýaş we aýal ýaryşlary, dürli wagt kontrollyklary we halkara senenama siklleri peýda boldy.
Çeşmeler: FMJD · federasiýanyň taryhy
Arhiwleri näme üçin aýratyn okamaly
FMJD we IDF dürli guramalardyr. Bu ýerde FMJD halkara şaşka-100 çyzygy we IDF şaşka-64 ýaryşlary aýratyn çykaryldy. «Şaşka boýunça dünýä çempiony» ady anyklamazdan takyk ýazgy üçin ýeterlik däl.
Arhiwde dört zady barla: oýun görnüşi, tagtanyň ölçegi, gatnaşyjylaryň kategoriýasy we wagt kontrollygy. Dünýä kubogynyň ýeňijisi, klassikada dünýä çempiony we blis boýunça çempion dürli netijelerdir, hatda olara bir adam ýetse-de.
Çeşmeler we barlag
Tekstler — DUEL-iň redaksion beýany. Ýaryş netijeleri görkezilen resmi neşirler bilen deňeşdirilip barlandy.