Spring na die inhoud
DUEL · Ensiklopedie

Geskiedenis van skaak: ’n spel wat verander het

Vandag se skaak het nie op een dag ontstaan nie. Die reëls en kultuur daarvan het oor eeue heen vorm gekry.

GESKIEDENIS VAN SKAAKDUEL-redaksieAF
Mylpale in die geskiedenis Besonderhede en bronne — in die afdelings van die artikel
  1. VI eeuChaturanga in Indië
  2. XV eeuLangreikende dame en loper
  3. 1886Eerste amptelike wedstryd om die titel
  4. 1924Stigting van FIDE
  5. 2006Eenwording van die wêreldtitel

Vroeë vorme en versigtigheid met legendes

’n FIDE-oorsig verbind die vroeë vorm van skaak met die Indiese chaturanga van die 6de eeu. Daarna het die spel in Persië as shatranj ontwikkel en deur die Islamitiese wêreld na Europa versprei.

Dit is ’n kort skets van ’n lang kulturele uitruiling. Dit stel nie die naam van ’n enkele uitvinder of die presiese datum van die «eerste party» vas nie. Gewilde verhale oor die wyse en die verdubbeling van korrels op die bord word beter as legendes gelees, en nie as ’n protokol van die geboorte van die spel nie.

Bronne: FIDE · geskiedenis van skaak · Historiese komitee van FIDE · geskiedenis van die spel en grense van kennis

Hoe die spel herkenbaar geword het

In laatmiddeleeuse Europa het die reëls geleidelik verander. Veral belangrik is die veranderings in die bewegings van die dame en die loper, wat aan die einde van die 15de eeu toegeskryf word: die stukke het aansienlik verder begin werk, en die spel het vinniger geword.

Gedrukte boeke het gehelp om ontdekkings buite een kring spelers te versprei. FIDE noem die bewaarde boek van Luis Ramírez de Lucena, uitgegee in Salamanca in 1497. Klubs, tydskrifte en toernooie het later ’n stabiele internasionale omgewing geskep.

Bronne: FIDE · geskiedenis van skaak

1886: die titel kry ’n beginpunt

Die wedstryd tussen Wilhelm Steinitz en Johannes Zukertort in 1886 word as die eerste amptelike wedstryd om die wêreldkampioenskap beskou. Dit is in New York, St. Louis en New Orleans gespeel. Steinitz het eerste tien oorwinnings bereik; die uitslag volgens partye is tien oorwinnings, vyf nederlae en vyf gelykoppe.

Die woord «amptelik» beteken hier nie «deur FIDE gereël» nie: die federasie het toe nog nie bestaan nie. Dit is die histories erkende beginpunt van die lyn van wêreldkampioene.

Bronne: Historiese komitee van FIDE · gebeurtenisse van 1886

Federasie, skeuring en vereniging

FIDE is in 1924 gestig. In die 20ste eeu het die stryd om die titel ’n internasionale uitsoekstelsel geword, en nie net ’n ooreenkoms tussen twee spelers nie. ’n Enkele stelsel het egter nie altyd bly bestaan nie.

In 1993 het Kasparov en Short ’n wedstryd buite FIDE gespeel; terselfdertyd het die federasie die wedstryd Karpov–Timman gereël. Twee titel-lyne het bestaan tot die verenigingwedstryd Kramnik–Topalov in 2006. Kramnik se oorwinning het die enkele titel herstel.

Bronne: FIDE-museum · geskiedenis van die federasie · FIDE · geskiedenis van die kandidate-toernooie

Hoe om vandag ’n ou party te lees

Skei die resultaat van die verklaring. ’n Oorwinning bewys nog nie dat elke skuif die beste was nie, en ’n moderne rekenaar-evaluering wys nie outomaties hoe moeilik dit was om die oplossing aan die bord te vind nie.

Verduidelik die reëls van die tydperk, die tydbeheer en die kompetisieformaat. Kies dan een idee om te bestudeer: ontwikkeling, veiligheid van die koning, pionstruktuur. ’n Historiese party word nuttiger wanneer die lees ’n konkrete vraag het.

Bronne en verifikasie

Die tekste is DUEL se redaksionele weergawe. Toernooiresultate is met die aangeduide amptelike publikasies geverifieer.

DUEL.

Skaak & Dam

Laai…