Spelerwoordeboek
SpelerwoordeboekTerm → duidelike voorbeeld → ontleding op die bord36
Eers verstaan. Dan speel.
Kort outeursverduidelikings vir ’n eerste kennismaking. By elke term is daar ’n voorbeeld, verbande met ander begrippe en die bron van die reël.
Gevind: 36
SkaakSkaak
’n Aanval op die koning. Die volgende set moet die skaak ophef.
Die toring op e1 val die koning op e8 aan langs die vrye e-lyn.
SkaakMat
Skaak sonder ’n wettige verdediging; die party eindig met ’n oorwinning vir die aanvallende kant.
Ná 1.f3 e5 2.g4 Qh4# is mat vir wit.
SkaakPat
Daar is nie skaak nie, maar die kant aan die beurt het geen wettige set nie. Dit is gelykop.
Swart: Kh8; wit: Kf7, Qg6. Met swart aan die beurt — pat.
SkaakRokade
’n Gesamentlike set van koning en toring wanneer die reg behoue is en die koning se pad vry en veilig is.
By ’n toegestane kort rokade gaan die wit koning e1–g1 en die toring h1–f1.
SkaakEn passant
’n Besondere slag van ’n pion onmiddellik ná sy openingzet oor ’n veld.
Ná d7–d5 kan die wit pion op e5 met e5×d6 antwoord en d5 wegneem, mits die koning veilig bly.
SkaakPionpromosie
Op die laaste ry word ’n pion vervang deur ’n dame, toring, loper of ruiter van sy eie kleur.
Op die vrye e8 kan die wit pion op e7 ’n ruiter word: e8=N.
SkaakVurk
Een stuk val gelyktydig verskeie teikens aan.
Die ruiter op c7 val die koning op e8 en die toring op a8 aan.
SkaakVaspenning
Wanneer ’n stuk wegbeweeg, maak dit ’n aanval oop op die teiken daaragter; die koning mag nie ontbloot word nie.
Toring e1, swart ruiter e7 en koning e8: met ’n vrye lyn is die ruiter vasgepen.
SkaakSentrum
Die vier sentrale velde d4, e4, d5 en e5; ’n gerieflike steun vir stukke.
Die openingzet e2–e4 beset e4 en maak die pad oop vir loper f1.
SkaakVrypion
Voor dit is daar geen vyandelike pionne op sy eie lyn en die aangrensende lyne nie.
Wit e5 is ’n vrypion as daar op d6–d7, e6–e7 en f6–f7 geen swart pionne is nie.
SkaakOpposisie
Konings wat teenoor mekaar staan; die beurt help bepaal wie belangrike velde moet toegee.
Die konings op e4 en e6 word deur veld e5 geskei: dit is nabye direkte opposisie.
SkaakEindspel
’n Fase met min stukke; die koning se aktiwiteit kry dikwels besondere waarde.
In ’n eindspel van koning en pion teen koning, gaan die pad na promosie na.
SkaakKoning
Die koning gaan na ’n aangrensende veld as dit nie aangeval word nie. Sy veiligheid beperk die toegelate sette van die hele kant.
Die wit koning op e4 kan na d4 gaan as swart daardie veld nie aanval nie. In die voorbeeld staan die swart koning ver, op h8.
SkaakDame
Die dame beweeg reguit en skuins oor enige aantal vrye velde; dit kan nie oor stukke spring nie.
Dame e4 gaan na h4 oor die vrye f4 en g4.
SkaakToring
Die toring beweeg op lyne en rye tot by ’n hindernis. Jy mag nie oor jou eie stuk spring of dit slaan nie.
Toring a1 gaan na a7 as die velde a2–a7 vry is.
SkaakLoper
’n Loper beweeg oor vrye diagonale en bly die hele party op velde van een kleur.
Loper c1 kan na g5 gaan oor d2, e3 en f4 wanneer daardie velde vry is.
SkaakRuiter
Die ruiter skuif twee velde langs een as en een veld langs die ander. Stukke tussenin verhinder hom nie.
Uit die beginstelling gaan ruiter g1 na f3 en spring oor sy eie pionrang.
SkaakPion
’n Pion gaan vorentoe op sy lyn en slaan skuins vorentoe na ’n aangrensende veld. Van die beginveld af is ’n set van twee velde moontlik.
In die beginstelling is e2–e4 toelaatbaar: albei velde e3 en e4 is vry. ’n Slag reguit vorentoe word daardeur nie toegelaat nie.
SkaakSlaan van ’n stuk
’n Stuk beset die veld van die teenstander se stuk en neem dit weg as so ’n set toegelaat is. ’n Besondere uitsondering vir pionne is en passant.
Loper c4 slaan die swart pion op d5 en bly op d5. Anders as in damme spring dit nie oor na e6 nie.
SkaakVerdediging van ’n stuk
’n Stuk word verdedig wanneer ’n ander eie stuk sy veld beheer en op die slag kan antwoord, mits die koning se veiligheid dit nie verhinder nie.
Toring d1 verdedig die ruiter op d4 langs die vrye lyn. Dit moet nagegaan word voor ’n ruil op d4.
SkaakOnverdedigde stuk
’n Onverdedigde stuk word nie deur ’n ander eie stuk ondersteun nie. As dit aangeval word, gaan die dreigende slag en ’n moontlike antwoord na.
Swart toring d8 slaan die wit ruiter op d4 langs die leë lyn; die wit koning op a1 kan nie met ’n slag op d4 antwoord nie.
SkaakOntdekte aanval
Wanneer een stuk wegbeweeg, maak dit ’n lyn oop vir ’n ander eie stuk, wat die teiken begin aanval.
Ná Be2–d3 val toring e1 langs die oop lyn die swart dame op e8 aan. Daar is nie skaak in hierdie stelling nie.
SkaakOntdekte skaak
’n Ontdekte aanval op die koning: een stuk beweeg, en ’n ander gee skaak langs die vrygestelde lyn.
Die loper gaan van e2 na c4, en toring e1 gee skaak aan die swart koning op e8.
SkaakDubbelskaak
Twee stukke val die koning gelyktydig aan. Verdediging teen so ’n skaak is net moontlik met ’n koningset.
Ná Be2–b5 word die koning op e8 deur sowel loper b5 as toring e1 aangeval. Om een lyn te sluit of net een van hierdie stukke te slaan, is nie genoeg nie.
SkaakDeuraanval
Twee teikens word op een lyn aangeval; as die voorste wegbeweeg, maak dit die aanval op die agterste oop. As die koning voor staan, is ’n antwoord op die skaak verpligtend.
Toring e1 gee skaak aan die koning op e7. Ná Ke7–d7 val die swart toring op e8 onder sy aanval.
SkaakOntwikkeling van stukke
Ontwikkeling is om stukke van hul beginvelde na nuttige werk te bring: die stryd om die sentrum, die verdediging van die koning en samewerking.
Die openingzet Ng1–f3 bring die ruiter uit en skep beheer oor e5 en d4. Op sigself wen dit nie materiaal nie.
SkaakOop lyn
’n Lyn sonder pionne van albei kante. Dit kan ’n pad vir die toring word, maar ander stukke beperk die set steeds.
Op die a-lyn is daar geen pionne of ander hindernisse nie: toring a1 kan a7 beset.
SkaakHalf-oop lyn
’n Lyn waarop jy geen eie pionne het nie, maar die teenstander wel ’n pion het. So ’n pion kan ’n teiken vir die toring word.
Wit het nie ’n a-pion nie; swart het pion a7. Toring a1 gaan na a6 en druk op a7.
SkaakVerdubbelde pionne
Twee pionne van een kant op dieselfde lyn. Hulle verdedig mekaar nie, want ’n pion beheer velde op aangrensende lyne.
Die wit pionne c3 en c4 is verdubbelde pionne; nie een verdedig die ander nie.
SkaakGeïsoleerde pion
’n Pion wat geen eie pionne op aangrensende lyne het nie. In hierdie struktuur het dit verdediging deur stukke nodig as dit aangeval word.
Die wit pion op d4 is geïsoleer: op die c- en e-lyne is daar geen wit pionne nie. Pion a2 verander dit nie.
SkaakVerbinde pionne
Pionne van een kant op aangrensende lyne. Met ’n geskikte opstelling kan die een die ander ondersteun.
Die wit pionne d4 en e5 is verbind: d4 verdedig e5. Daar is geen omgekeerde verdediging van e5 na d4 nie.
SkaakPionketting
Pionne van een kant staan skuins en ondersteun die volgende pion. Die agterste pion is die basis van die ketting.
In die ketting c3–d4–e5 verdedig pion c3 d4, en d4 verdedig e5. Die basis hier is c3.
SkaakPionvierkant
’n Meetkundige leidraad vir die koning se jaagtog agter ’n vrypion. Neem die beurt, die aanvanklike dubbelstap en hindernisse op die pad in ag.
Ná a4–a5 is die vierkant a5–d5–d8–a8. Die swart koning op f4 staan buite en haal hierdie pion nie betyds in sonder ander hindernisse nie.
SkaakRuil van stukke
’n Reeks wedersydse slae. Beoordeel nie net die weggeneemde stukke nie, maar ook die stelling ná die teenstander se volledige antwoord.
Wit toring d1 slaan toring d8 met skaak; die swart koning op e8 kan met K:d8 antwoord. Albei torings is weggeneem.
SkaakTempo
’n Tempo is een set as ’n tydhulpbron op die bord. Vergelyk hoeveel nuttige sette elke kant vir sy plan nodig het.
Ng1–f3 ontwikkel die ruiter in een set en gee die beurt aan swart. Om na g1 terug te keer, verg nog ’n wit set.
SkaakVeldkoördinate
Die letter a–h gee die lyn, die syfer 1–8 die ry. Koördinate verander nie wanneer die bord gedraai word nie.
Die notasie e2–e4 beteken die oorgang van veld e2 na e4; die letter e bly, die rynommer verander.
Alle artikels in hierdie afdeling
Van jou eerste tree tot jou eie idee
Lees, kyk na 'n voorbeeld en probeer dit op die bord.
Hoe om skaak te speel: opstelling, stukke en jou eerste wedstryd
Stel die bord op, leer elke stuk se skuiwe en vangste, en verken dan skaak, spesiale skuiwe en ’n volledige openingsvoorbeeld.
Eerste treeEerste skaakskuife: die sentrum en stukontwikkeling
'n Duidelike openingsplan: beset die sentrum, ontwikkel ruiters en lopers, en gaan jou teenstander se antwoord na. Verken 'n voorbeeld op die bord.
Eerste treeRokade: wanneer dit wettig is en waarom die koning te skuif
Koningskant- en dameskantrokade: beweging van koning en toring, aangevalde velde en behoud van rokaderegte. Probeer dit op die bord.
Reëls en beplanningDie ruitervurk: twee teikens in een skuif sien
Vind 'n ruitervurk, gaan die antwoord na, en onderskei 'n materiaalwins van 'n aantreklike maar nuttelose dubbelaanval. 'n Voorbeeld van drie skuife.
TaktiekSkaakmat en pat: geen skuife beteken nie altyd 'n oorwinning nie
Skaak, wettige antwoorde en die ekstra-dame-lokval verduidelik die verskil tussen skaakmat en pat. Lewer toringskaakmat op die voorbeeldbord.
Einde van die spelEn passant: waarom 'n pion van die aangrensende veld verdwyn
Vyf skuife verduidelik wanneer en passant beskikbaar is, watter pion verwyder word, en waarom die geleentheid nie vir later bewaar kan word nie.
ReëlsPionpromosie: wanneer 'n ruiter nuttiger as 'n dame is
Die vier promosiekeuses en 'n vurk deur die nuwe ruiter. Gaan die skaak, die koning se antwoord en die daaropvolgende dameslag na.
TaktiekPenne: waarom 'n ruiter gewone skuife het, maar geen wettige skuife nie
Vind die toring–ruiter–koning-lyn en verwyder 'n absolute pen. 'n Stap-vir-stap-stelling verduidelik waarom 'n skuif verbode is en waarom dit verander.
TaktiekVermy hangende stukke: gaan bedreigings na voordat jy skuif
'n Kort roetine vir skaak, slagte en teenstanderantwoorde. Vergelyk 'n onverdedigde ruiter met 'n soortgelyke stelling waar 'n pion dit beskerm.
Strategie en oefeningDie aktiewe koning en opposisie
Leer hoe 'n koning 'n pion in die eindspel ondersteun: opposisie, wie se beurt dit is, en 'n speelbare voorbeeld. Oefen die idee in DUEL.
Strategie en oefeningVrypionne en die kwadraatreël
Kan die koning 'n vrypion inhaal? Leer die kwadraatreël en speel 'n wedloop heeltemal tot by promosie op die DUEL-bord weer.
Strategie en oefeningDie biblioteek groei saam met DUEL. Die damartikels behandel Russiese dam op 'n 8×8-bord; ander variante het ander reëls.
Ruslan · No Limits